การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวัดการกระจายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตระดับปริญญาตรี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แยกตามระดับนิสิตและภาควิชา ได้แก่ค่าการกระจายระหว่างนิสิตภายในคณะ ค่าการกระจายระหว่างนิสิตภายในภาควิชา และค่าการกระจายระหว่างภาควิชาภายในคณะ เพื่อเปรียบเทียบการกระจายระหว่างภาควิชาและระหว่างคณะ และเพื่อศึกษาแนวโน้มของค่าการกระจายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิต รุ่นที่เข้าศึกษาปี 2532-2535 โดยใช้ข้อมูลผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนทุกภาคการศึกษาตั้งแต่ภาคการศึกษาต้นชั้นปีที่ 1 ถึงภาคการศึกษาปลายชั้นปีที่ 4 ของนิสิตคณะวิทยาศาสตร์ คณะครุศาสตร์ และคณะเศรษฐศาสตร์ จำนวน 3,603 คน จากสำนักทะเบียนและประมวลผล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติภาคบรรยายวัดการกระจายด้วยดัชนีความไม่เสมอภาค 4 แบบ ได้แก่ สัมประสิทธิ์การแปรผัน(coefficient of variation) สัมประสิทธิ์จินี (Gini coefficient) สัมประสิทธิ์ไทล์ (Theil coefficient) และดัชนีจากโมเดลเชิงเส้นระดับลดหลั่น (hierarchicallinear model) ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ผลการวัดการกระจายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิต แยกตามระดับนิสิตและภาควิชา แสดงว่ามีการกระจายทั้งที่เกิดจากความแตกต่างระหว่างนิสิตและภาควิชาในภาคการศึกษาและทุกรุ่นที่เข้าศึกษา โดยมีการกระจายระหว่างนิสิตภายในภาควิชามากที่สุด (สัมประสิทธิ์ไทล์ = 59.52-96.49%, ดัชนีจากโมเดลเชิงเส้นระดับลดหลั่น= 41.26-99.31%) และการกระจายระหว่างภาควิชารองลงมา (สัมประสิทธิ์ไทล์ =3.51-40.48%, ดัชนีจากโมเดลเชิงเส้นระดับลดหลั่น = 0.69-58.74%) 2. ผลการเปรียบเทียบการกระจายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตระหว่างภาควิชา แสดงว่าผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตคณะที่มีลักษณะการแจกแจงเป็นโค้งเบ้ขวา รุ่นที่เข้าศึกษา 2533 มีการกระจายต่ำกว่ารุ่นอื่น และนิสิตรุ่นที่เข้าศึกษา2535 มีการกระจายสูงกว่ารุ่นอื่น แต่ในคณะที่มีลักษณะการแจกแจงเป็นโค้งเบ้ซ้ายมีลักษณะตรงกันข้าม ส่วนผลการเปรียบเทียบการกระจายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตระหว่างคณะ แสดงว่า การกระจายในคณะที่มีลักษณะการแจกแจงเป็นโค้งเบ้ซ้ายมีการกระจายต่ำกว่าคณะอื่นในทุกรุ่นที่เข้าศึกษา 3. แนวโน้มการกระจายของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตตั้งแต่ภาคการศึกษาต้นชั้นปีที่ 1 ถึงภาคการศึกษาปลายชั้นปีที่ 4 รุ่นที่เข้าศึกษาปี 2532-2535แสดงว่า ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตทุกรุ่นที่เข้าศึกษา และทุกคณะ มีแนวโน้มเชิงเส้นตรง และมีค่าลดลงเมื่อนิสิตอยู่ชั้นปีสูงขึ้น ระดับการกระจายของคณะที่มีลักษณะการแจกแจงเป็นโค้งเบ้ขวามีค่าลดลง มากกว่าคณะที่มีลักษณะการแจกแจงเป็นโค้งปกติ และโค้งเบ้ซ้ายตามลำดับ