การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบและขนาดของความสูญเสียทางเศรษฐกิจอันเนื่องมาจากปัญหาเอดส์ของจังหวัดพะเยาทั้งที่สามารถประเมินค่าได้และไม่สามารถประเมินค่าได้ วิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วยบริการของโรงพยาบาลพะเยาและวิเคราะห์หาสัดส่วนของความสูญเสียจากปัญหาเอดส์ต่อผลผลิตมวลรวมของจังหวัดพะเยา เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาโดยวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณในปี พ.ศ.2541 การวิเคราะห์ความสูญเสียที่สามารถประเมินเป็นมูลค่าได้ ทำการวิเคราะห์โดยใช้หลักการวิเคราะห์ต้นทุน ซึ่งประกอบด้วย ต้นทุนทางตรงหรือต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงและต้นทุนทางอ้อมหรือต้นทุนที่มองไม่เห็น ต้นทุนทางตรงจะประกอบด้วย ต้นทุนของระบบซึ่งเป็นต้นทุนที่สังคมต้องเสียเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาเอดส์ และต้นทุนในการรักษาพยาบาลผู้ป่วยเอดส์ทั้งการรักษาโดยเป็นผู้ช่วยในและการรักษาโดยเป็นผู้ป่วยนอก ซึ่งต้นทุนในการรักษาพยาบาลจะประกอบด้วย ต้นทุนที่โรงพยาบาลพะเยาเป็นผู้รับภาระหรือต้นทุนภายใน และต้นทุนที่ผู้ป่วยเอดส์และครอบครัวเป็นผู้รับภาระหรือต้นทุนภายนอก ต้นทุนทางอ้อมคือ รายได้ในอนาคตที่สูญเสียไปจากการเสียชีวิตก่อนเวลาอันควรของผู้ป่วยเอดส์ ส่วนการวิเคราะห์ความสูญเสียที่ไม่สามารถประเมินค่าได้ทำการวิเคราะห์ข้อมูลจาก 2 ส่วนคือ ข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้ป่วยเอดส์และเจ้าหน้าที่ที่ทำงานในชุมชน และการรวบรวมแนวคิดจากงานวิจัยต่างๆ ผลการศึกษาพบว่าความสูญเสียที่สามารถประเมินค่าได้เฉพาะที่เกิดขึ้นจริงในกรณีที่อาคารมีอายุการใช้งาน 35 ปีมีค่าเท่ากับ 1,071,384,833 บาท คิดเป็น5.88% ของผลผลิตรวมของจังหวัด โดย 97% เป็นต้นทุนในการรักษา และถ้ารวมต้นทุนทางอ้อมหรือต้นทุนที่ไม่ได้เกิดขึ้นจริงจะได้ความสูญเสียที่สามารถประเมินค่าได้มีเท่ากับ 1,644,426,814 บาท คิดเป็น 9.02% ของผลผลิตรวมของจังหวัด นอกจากนั้นต้นทุนต่อรายต่อวันนอนของผู้ป่วยในมีค่าเท่ากับ 685.74 บาท และต้นทุนต่อรายของผู้ป่วยนอกเท่ากับ 239.37 บาท จากการศึกษาพบว่าความสูญเสียส่วนใหญ่เป็นความสูญเสียที่ไม่สามารถควบคุมขนาดของความสูญเสียได้ยกเว้นต้นทุนของระบบในการป้องกันและแก้ไขปัญหาเอดส์ซึ่งมีสัดส่วนต่อต้นทุนรวมค่อนข้างต่ำ หากมีการเพิ่มประสิทธิภาพและทรัพยากรที่ใช้ในการดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหาเอดส์จะทำให้สามารถป้องกันประชากรส่วนหนึ่งไม่ให้ติดเชื้อเอดส์ได้ ซึ่งจะทำให้องค์ประกอบอื่นซึ่งเป็นองค์ประกอบส่วนใหญ่ของความสูญเสียลดลงไปด้วย ทั้งนี้เนื่องจากการวิเคราะห์ความสูญเสียที่สามารถประเมินค่าได้และความสูญเสียที่ไม่สามารถประเมินค่าได้พบว่าโรคเอดส์ได้สร้างความสูญเสียทั้งต่อผู้ติดเชื้อ, ครอบครัว, ชุมชน, หน่วยธุรกิจ, ผู้บริโภค, รัฐบาล และสังคม