การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประยุกต์ใช้วิธีของบ๊อกซ์และเจ็นกิ้นส์ ในการพยากรณ์ข้อมูลอนุกรมเวลาที่มีและไม่มีการเปลี่ยนแปลงเนื่องจากฤดูกาล โดยพยากรณ์5 ช่วงเวลาล่วงหน้า และตรวจสอบผลการพยากรณ์กับผลที่ได้จากวิธีการวิเคราะห์การถดถอย วิธีการเฉลี่ยเคลื่อนที่และวิธีปรับให้เรียบแบบเอ็กซ์โปเนนเชียล โดยใช้การวัดความคลาดเคลื่อน 6 แบบ ได้แก่ RMSE, MAPE, GMRAE,MdAPE, MdRAE และ Percent Better เป็นเกณฑ์ฐานข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ มี 2 ฐาน ฐานแรก คือชุดของข้อมูลอนุกรมเวลารายเดือน 3 ชุดที่มีการเปลี่ยนแปลงเนื่องจากฤดูกาล ได้แก่ ปริมาณการยืมหนังสือทั่วไป หนังสือสำรอง และวิทยานิพนธ์ 65 ช่วงเวลา ของศูนย์บรรณสารสนเทศทางการศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ฐานที่สองคือชุดของข้อมูลอนุกรมเวลารายปี 2 ชุด ที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงเนื่องจากฤดูกาล ได้แก่ จำนวนนักเรียนระดับประถมศึกษาและระดับมัธยมศึกษา 60 ช่วงเวลา รวบรวมจากสมุดสถิติรายปี เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบบันทึกข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงที่แสดงแนวโน้ม และการเปลี่ยนแปลงเนื่องจากฤดูกาลด้วยกราฟและการวิเคราะห์การถดถอย การพยากรณ์ด้วยการวิเคราะห์อนุกรมเวลาวิธีบ๊อกซ์และเจ็นกิ้นส์ และการตรวจสอบผลการพยากรณ์ด้วยวิธีการพยากรณ์ 3 แบบ ผลจากการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ข้อมูลอนุกรมเวลา 3 ชุด คือ ปริมาณการยืมหนังสือทั่วไป หนังสือสำรอง และวิทยานิพนธ์ มีแนวโน้มเส้นตรงและมีการเปลี่ยนแปลงเนื่องจากฤดูกาล อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และมีการรวมโมเดลแบบคูณ ส่วนจำนวนนักเรียนระดับประถมศึกษาและระดับมัธยมศึกษา มีแนวโน้มแบบเส้นโค้งและแบบเอ็กซ์โปเนนเชียล ตามลำดับ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 2. ผลการวิเคราะห์อนุกรมเวลาด้วยวิธีบ๊อกซ์และเจ็นกิ้นส์พบว่า โมเดลที่เหมาะสมกับข้อมูลปริมาณการยืมหนังสือทั่วไปและวิทยานิพนธ์ คือ ARIMA (0,0,1) x SARIMA (1,1,0)(,12)ค่าพยากรณ์ในเดือนพฤศจิกายน 2540 ถึงเดือนมีนาคม 2541 สำหรับปริมาณการยืมหนังสือทั่วไป คือ 2,757, 2,818, 2,768, 3,203และ 1,818 เล่ม ตามลำดับ และสำหรับปริมาณการยืมวิทยานิพนธ์คือ 3,031, 1,754, 2,208, 2,012 และ 1,264 เล่ม ตามลำดับโมเดลที่เหมาะสมกับข้อมูลปริมาณการยืมหนังสือสำรอง คือ ARIMA(0,1,1) x SARIMA (1,1,0)(,12) ได้ค่าพยากรณ์ ดังนี้82, 41, 39, 54 และ 66 เล่ม ตามลำดับ โมเดลที่เหมาะสมกับข้อมูลจำนวนนักเรียนระดับประถมศึกษา และมัธยมศึกษาคือARIMA (0,2,1) และ ARIMA (0,2,3) ได้ค่าพยากรณ์ในปีการศึกษา 2540-2544 ดังนี้ 6,130,718, 6,009,548, 5,882,870,5,750,685 และ 5,612,992 คน ตามลำดับ สำหรับนักเรียนประถมศึกษา และ 4,208,097, 4,422,787, 4,604,586,4,808,325 และ 5,034,524 คน ตามลำดับ สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษา 3. ผลการพยากรณ์ข้อมูลอนุกรมเวลาที่มีการเปลี่ยนแปลงเนื่องจากฤดูกาล ด้วยวิธีการวิเคราะห์การถดถอย และผลการพยากรณ์ข้อมูลอนุกรมเวลาที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงเนื่องจากฤดูกาล ด้วยวิธีบ็อกซ์และเจ็นกิ้นส์มีขนาดความคลาดเคลื่อนน้อยที่สุด