การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบการวิเคราะห์เส้นทางของรูปแบบความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูประถมศึกษา ระหว่างการใช้โปรแกรมลิสเรลและโปรแกรมเอมอส กลุ่มประชากรที่ศึกษาคือ ข้าราชการครูประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ที่ปฏิบัติงานในเขตการศึกษา 4 ปีการศึกษา 2539 เก็บรวบรวมข้อมูลโดยวิธีการส่งแบบสอบถามทางไปรษณีย์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรม SPSS/PCในการหาค่าสถิติพื้นฐาน สถิติวิเคราะห์ทวินาม และใช้โปรแกรมลิสเรล8.10 และโปรแกรมเอมอส 3.51 ในการวิเคราะห์เส้นทางประเภทมีตัวแปรแฝง ผลการวิจัยสรุปได้ว่า การวิเคราะห์เส้นทางของรูปแบบความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูประถมศึกษา โดยใช้โปรแกรมลิสเรลและโปรแกรมเอมอสนั้น 1. ให้ค่าผลการทดสอบความตรงของโมเดลเท่ากัน คือ ค่าการทดสอบไค-สแควร์ เท่ากับ 6.15

p = .977 ที่องศาอิสระ 15ค่า RMR = .009 ค่า GFI = .995 และค่า AGFI = .983 2. ให้ค่า R-Square ของตัวแปรสังเกตได้และ R-Squareตัวแปรแฝงภายใน เท่ากัน 3. ให้ค่าประมาณพารามิเตอร์ในโมเดลการวัดเท่ากัน 4. ให้ค่าประมาณพารามิเตอร์ในโมเดลสมการโครงสร้างต่างกันโดยค่าที่ได้จากโปรแกรมเอมอสสูงกว่าค่าที่ได้จากโปรแกรมลิสเรล 5. ในการวิเคราะห์แยกค่าสหสัมพันธ์ โปรแกรมเอมอสให้ค่าผลกระทบรวมและผลกระทบทางตรงโดยไม่มีค่าการทดสอบนัยสำคัญของผลกระทบรวม ส่วนโปรแกรมลิสเรลให้ค่าผลกระทบรวมผลกระทบทางตรงและผลกระทบทางอ้อมโดยให้ค่าการทดสอบนัยสำคัญในทุกค่าผลกระทบ 6. เมื่อเปรียบเทียบผลการใช้งาน โปรแกรมลิสเรลให้รายละเอียดของผลการวิเคราะห์มากกว่าโปรแกรมเอมอส ขณะที่โปรแกรมเอมอสมีความสะดวกและใช้ง่ายกว่าโปรแกรมลิสเรล