การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ ระหว่างการรับรู้ ความคาดหวัง ความพึงพอใจ และการยอมรับบทบาทในการพัฒนาชุมชนของอิหม่าม ระหว่างกลุ่มตัวอย่างที่มีลักษณะทางประชากรแตกต่างกัน โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงสำรวจ กลุ่มตัวอย่างที่เป็นชาวชุมชนมุสลิมในเขตหนองจอก กรุงเทพมหานคร มีจำนวน400 คน จาก 14 ชุมชน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่การแจกแจงความถี่ด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย การทดสอบความแตกต่าง (t-test) การวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบทางเดียว(One-way ANOVA) การทดสอบความแตกต่างรายคู่ ตามวิธีของScheffe และทดสอบความสัมพันธ์ด้วยค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน ซึ่งประมวลผลโดยโปรแกรมสำเร็จรูป SPSS/FW ผลการวิจัยพบว่า ชาวชุมชนมีการรับรู้บทบาทที่เป็นข้อกำหนดและบทบาทที่ปฏิบัติจริงของอิหม่าม ในระดับปานกลาง มีการรับรู้คุณลักษณะและพฤติกรรมการสื่อสารของอิหม่ามในระดับสูง มีความคาดหวังและความพึงพอใจในบทบาทต่างๆ ของอิหม่ามในระดับสูงและมีการยอมรับในความเป็นผู้นำของอิหม่ามในระดับสูงเช่นเดียวกัน จากการทดสอบสมมติฐาน ปรากฎผลดังนี้ 1. ชาวชุมชนที่มีลักษณะทางประชากร ได้แก่ เพศ อายุการศึกษา อาชีพ รายได้ สถานภาพทางสังคมในชุมชน และคุณลักษณะที่ต่างกัน มีการรับรู้บทบาทของอิหม่ามแตกต่างกันยกเว้นกลุ่มที่เป็นคนพื้นเพเดิมในชุมชนที่ต่างกัน มีการรับรู้ไม่แตกต่างกัน 2. ชาวชุมชนที่มีลักษณะทางประชากร ได้แก่ อายุการศึกษา อาชีพ รายได้ ความเป็นคนพื้นเพเดิมในชุมชนสถานภาพทางสังคมในชุมชน และคุณลักษณะที่ต่างกัน มีความคาดหวังบทบาทของอิหม่ามแตกต่างกัน ยกเว้นกลุ่มที่มีเพศที่ต่างกัน มีความคาดหวังไม่แตกต่างกัน 3. ชาวชุมชนที่มีลักษณะทางประชากร ได้แก่ เพศ อายุการศึกษา อาชีพ สถานภาพทางสังคมในชุมชน และคุณลักษณะต่างกัน มีความพึงพอใจในบทบาทของอิหม่ามแตกต่างกัน ยกเว้นกลุ่มที่มีรายได้ และเป็นคนพื้นเพเดิมในชุมชนที่ต่างกัน มีความพึงพอใจไม่แตกต่างกัน 4. ชาวชุมชนที่มีลักษณะทางประชากร ได้แก่ เพศ อายุการศึกษา อาชีพ รายได้ สถานภาพทางสังคมในชุมชน และคุณลักษณะต่างกัน มีการยอมรับในความเป็นผู้นำของอิหม่ามไม่แตกต่างกัน ยกเว้นกลุ่มที่เป็นคนพื้นเพเดิมในชุมชนที่ต่างกันมีการรยอมรับไม่แตกต่างกัน 5. การรับรู้บทบาทของอิหม่าม มีความสัมพันธ์กับความคาดหวัง ความพึงพอใจในบทบาทของอิหม่าม และการยอมรับในความเป็นผู้นำของอิหม่าม 6. ความพึงพอใจบทบาทของอิหม่าม มีความสัมพันธ์กับความคาดหวังในบทบาทของอิหม่าม และการยอมรับในความเป็นผู้นำของอิหม่าม 7. ความคาดหวังในบทบาทของอิหม่าม มีความสัมพันธ์กับการยอมรับในความเป็นผู้นำของอิหม่าม