การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแบบจำลองคอมพิวเตอร์ช่วยสอนแบบอัจฉริยะเพื่อสอนการสร้างผังมโนทัศน์ และตรวจสอบคุณภาพของแบบจำลอง ด้วยการนำแบบจำลองที่พัฒนาขึ้นใช้เป็นแบบจำลองในการสร้างบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอนแบบอัจฉริยะ เรื่อง การสร้างผังมโนทัศน์กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการทดลองครั้งนี้ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนเซนต์ฟรังซีสซาเวียร์คอนแวนต์ปีการศึกษา 2540 จำนวน 40 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง20 คน และกลุ่มควบคุม 20 คน ได้ข้อค้นพบดังนี้ 1. แบบจำลองคอมพิวเตอร์ช่วยสอนแบบอัจฉริยะเพื่อสอนการสร้างผังมโนทัศน์มีองค์ประกอบ 5 ส่วน ดังนี้ 1.1 ความเชี่ยวชาญความรู้ (Expertise)เป็นส่วนที่ประกอบด้วยฐานความรู้ที่เป็นเนื้อหาเกี่ยวกับการสอนวิธีสร้างผังมโนทัศน์ ทำงานร่วมกับส่วนการสร้างผังมโนทัศน์เพื่อตรวจคำตอบหลังจากที่นักเรียนดำเนินการสร้างผังมโนทัศน์แล้ว 1.2 แบบจำลองนักเรียน (Student Model)แสดงสภาพปัจจุบัน ในการแปลความหมายการตอบสนองของนักเรียน ซึ่งแสดงความรู้ของนักเรียนในลักษณะของกฎ (Rules) 1.3 ระบบการสอน (Instructional System)ประกอบด้วยกระบวนการสอนวิธีการสร้างผังมโนทัศน์และการให้ข้อมูลเพิ่มเติมแก่นักเรียน เพื่อแก้ไขมโนทัสน์ที่คลาดเคลื่อน โดยใช้ข้อมูลส่วนความเชี่ยวชาญความรู้ว่าจะต้องให้ข้อมูลอะไรแก่นักเรียน 1.4 การติดต่อกับนักเรียน (Student Interface)เป็นส่วนที่เกิดการปฏิสัมพันธ์ระหว่างบทเรียนกับนักเรียนรูปแบบการปฏิสัมพันธ์ ได้แก่ การเลือกโดยการทำแถบดำการคลิกเม้าส์ การพิมพ์ข้อความ และการลากไปวางในตำแหน่งที่ต้องการ 1.5 การสร้างผังมโนทัศน์ (Concept Mapping)เป็นส่วนที่ให้นักเรียนสร้างผังมโนทัศน์ด้วยการเลือกมโนทัศน์โดยการทำแถบดำ แล้วคลิกเม้าส์เพื่อเลือกมโนทัศน์นั้นจากนั้นใช้เม้าส์ลากมโนทัศน์มาวางตามตำแหน่งที่ต้องการ และพิมพ์คำเชื่อมเพื่อเชื่อมโยงมโนทัศน์เข้าด้วยกัน 2. ผลสัมฤทธิ์ในการสร้างผังมโนทัศน์ของนักเรียนกลุ่มทดลองที่เรียนจากบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอนแบบอัจฉริยะที่สร้างตามแบบจำลองที่พัฒนาขึ้นสูงกว่ากลุ่มควบคุมที่ได้รับการสอนตามปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05