วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายในการศึกษาบทละครนอกพระราชนิพนธ์ในกรมหลวงภูาเนตรนรินทรฤทธิ์ จำนวน5 เรื่อง ได้แก่เรื่องแก้วหน้าม้า ไกรทอง เทวัญนางคุลามณีพิชัยและสุวรรณหงส์ ในด้านที่มาของเรื่อง ลักษณะเนื้อหาตัวละคร แนวคิด คำประพันธ์และการใช้ถ้อยคำสำนวนโวหาร ผลการศึกษาพบว่าพระนิพนธ์บทละครนอกส่วนใหญ่เป็นการนิพนธ์ขึ้นใหม่ตามเค้าเรื่องบทละครนอกสมัยอยุธยาและเค้าเรื่องเดิม แต่สร้างตัวละครให้มีลักษณะโดดเด่นขึ้นและปรับเปลี่ยนเรื่องให้เหมาะแก่การแสดงละครนอก กวีนิพนธ์เรื่องที่มีตัวเอกฝ่ายหญิงเป็นตัวละครสำคัญที่สุดและเป็นตัวดำเนินเรื่อง กล่าวคือตัวเอกฝ่ายหญิงมักมีคุณสมบัติเด่นเหนือกว่าตัวเอกฝ่ายชายทุกด้าน โดยเฉพาะฝีมือในการรบและคุณธรรม ส่วนตัวเอกฝ่าชายมีนิสัยอ่อนแอและขลาดเป็นการนำเสนอตัวละครที่มีลักษณะต่างไปจากขนบเดิม ยกเว้นไกรทองเพียงเรื่องเดียวเท่านั้นที่มีตัวเอกฝ่ายชายเป็นแกนของเรื่องและมีบทบาทเด่นกว่าตัวเอกฝ่ายหญิง ด้านแนวคิดพระนิพนธ์บทละครนอกทุกเรื่องให้ความสำคัญแก่ศักยภาพของมนุษย์ว่าสามารถแก้ไขปัญหาชีวิตได้ด้วยคุณธรรม สติปัญญาและความสามารถของตน ด้านลักษณะคำประพันธ์และการใช้ถ้อยคำสำนวน ได้รับอิทธิพลจากวรรณคดีอยุธยาและวรรณคดีร่วมสมัยแต่กระนั้นก็มีลักษณะเด่นคือ ใช้ลำนำพื้นบ้านร่วมกับกลอนบทละคร การใช้สำนวนไทยที่ดัดแปลงขึ้นใหม่และการใช้ถ้อยคำสำนวนที่สะท้อนภาพสังคมในสมัยที่แต่ง เนื่องจากพระนิพนธ์บทละครนอกมีเนื้อเรื่องที่สนุกสนาน ปรับเปลี่ยนเนื้อเรื่องและบทบาทตัวละครให้สอดคล้องแก่การแสดงได้ดี และใช้ภาษาที่สื่อความได้ชัดเจนทำให้พระนิพนธ์บทละครนอกเป็นวรรณคดีที่มีคุณค่า เหมาะสมทั้งแก่การอ่านเพื่อความบันเทิงและการนำไปใช้แสดงละครซึ่งเห็นประจักษ์ชัดมาจนกระทั่งสมัยปัจจุบันนี้ เพราะกรมศิลปากรได้นำพระนิพนธ์บทละครนอกมาใช้แสดงให้ประชาชนได้ชมหลายครั้ง