วิทยานิพนธ์ฉับบนี้มีวัตถุประสงค์หลัก เพื่อศึกษาชุมชนบ้านเพ และพื้นที่ต่อเนื่องทั้งในด้านกายภาพ เศรษฐกิจ และสังคม เพื่อศึกษาและวิเคราะห์บทบาทและหน้าที่ของชุมชน สภาพปัญหา และแนวโน้มการขยายตัวในอนาคต ทั้งนี้เพื่อเป็นข้อพิจารณาสำคัญในการเสนอแนะแนวทางการพัฒนาซึ่งเป็นบทสรุปของการศึกษานี้ จากการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่สำคัญที่สุดที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงและการเติบโตของชุมชนในช่วงระยะ 10 กว่าปีที่ผ่านมานี้ คือ การพัฒนาด้านการท่องเที่ยว บริเวณที่พบว่ามีการขยายตัวของธุรกิจการค้าและบริการ และมีการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินเร็วที่สุด คือ ริมถนนเลียบชายทะเล สายเพ - แกลง - กร่ำ (ทางหลวงหมายเลข 3145) ซึ่งเป็นการขยายตัวต่อเนื่องจากย่านธุรกิจกลางเมืองในบริเวณตลาดเพ ย่านธุรกิจใหม่นี้หรือที่รู้จักกันในชื่อตลาดนวลทิพย์ มีบทบาทสำคัญในฐานะเป็นศูนย์กลางการบริการนักท่องเที่ยวส่วนการขยายตัวของย่านที่อยู่อาศัยที่สำคัญ ได้แก่บริเวณทางหลวงหมายเลข 3140 (ทางเข้าตลาดเพ) และบริเวณถนนกรูนน้อย นอกจากนี้ยังพบว่าบริเวรชายหาดแม่รำพึง เป็นอีกแห่งหนึ่งที่มีการขยายตัวและมีการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินอย่างรวดเร็ว ในช่วงหลายปีที่ผ่านมานี้ ปัจจุบันมีการพัฒนาเป็นแหล่งที่พักตากอากาศที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดระยอง และมีแนวโน้มการขยายตัวของธุรกิจบริการนักท่องเที่ยวค่อนข้างสูง ปัญหาที่สำคัญของบ้านเพ ส่วนใหญ่เป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงทางด้าน กายภาพ และการขยายตัวของชุมชนอย่างรวดเร็ว ได้แก่ ปัญหาเกี่ยวกับสาธารณูปโภค โดยเฉพาะอย่างยิ่งน้ำประปา ปัญหารุกล้ำชายหาดเพ และปัญหามลภาวะของน้ำทะเลในบริเวณอ่าวเพ - สวนสน เนื่องจากการท่องเที่ยวมีบทบาทสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจของชุมชน และเป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาเมือง ในบทสรุปของวิทยานิพนธ์นี้ จึงให้ความสำคัญเป็นพิเศษในเรื่องการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและการปรับปรุงระบบสาธารณูปโภค เพื่อเพิ่มความสามารถในการรองรับนักท่องเที่ยวของพื้นที่โดยที่ขณะเดียวกันก็เป็นการป้องกันไม่ให้สิ่งแวดล้อมในแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติถูกทำลาย โดยกิจกรรมการท่องเที่ยว