จุดประสงค์ของวิทยานิพนธ์นี้ เพื่อศึกษาเกี่ยวกับ รูปแบบ เนื้อหาและบทบาทหน้าที่ของพิธีกรรมเกี่ยวกับการปลูกข้าว ทั้งก่อนและหลังการเปลี่ยนแปลงตลอดจนศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างพิธีกรรมกับระบบนิเวศวิทยาโดยทำวิจัยสนามที่บ้านดงทอง ตำบลดงทอง อำเภอเมือง จังหวัดยโสธรสนามวิจัยดังกล่าวนี้เป็นชุมชนชาวนา ระดับหมู่บ้าน (มี 202 หลังคาเรือน)การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้เทคนิควิธีทางมานุษยวิทยา เป็นหลัก ได้แก่การสังเกตุอย่างมีส่วนร่วม การสังเกตุ ทั่วไป การสัมภาษณ์ไม่เป็นทางการและการบันทึกสนาม ผลจากการวิจัยพบว่า 1. หน้าที่ของพิธีกรรมเกี่ยวกับการปลูกข้าว ทำให้เกิดความมั่นคงทางจิตใจในระดับครอบครัว 2. หน้าที่ของพิธีกรรมเกี่ยวกับการปลูกข้าว ทำให้เกิดความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ในระดับครอบครัว 3. หน้าที่ของพิธีกรรมเกี่ยวกับการปลูกข้าว ทำให้เกิดความมั่นคงทางสังคม 4. สภาพแวดล้อมของชุมชนได้แก่ น้ำฝน ดิน สัตว์ และพืช มีผลต่อพิธีกรรมเกี่ยวกับการปลูกข้าว เพื่อสนองความต้องการในระดับครอบครัวและในระดับชุมชน 5. การรับนวตกรรมที่ไม่ใช้วัตถุมีผลต่อการทำพิธีกรรมเกี่ยวกับการปลูกข้าวน้อยลง 6. การรับนวตกรรมที่เป็นวัตถุ มีผลต่อการทำพิธีกรรมเกี่ยวกับการปลูกข้าวน้อยลง ในอนาคต พิธีกรรมเกี่ยวกับการปลูกข้าวมีแนวโน้มว่าจะลดลงเรื่อย ๆและชาวบ้านเลือกถือปฏิบัติในที่สุด นอกเสียจากว่าพิธีกรรมดังกล่าวจะเปลี่ยนแปลงหน้าที่ให้สามารถสนองความต้องการในระดับครอบครัวและระดับชุมชนได้ในสังคมสมัยใหม่