วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ศึกษาเรื่องความเป็นมาของปรัมปรานิยายเมืองปัตตานีและเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว ซึ่งมีความเกี่ยวข้องมัสยิดกริอเซะ ศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์มาเลย์มุสลิมและจีนในจังหวัดปัตตานี เพื่อทำความเข้าใจบทบาทหน้าที่ของปรัมปรานิยายที่มีต่อการธำรงค์เอกลักษณ์ในกลุ่มชาติพันธุ์ และศึกษาถึงปัจจัยภายนอกอันมีผลทำให้โครงสร้างสัดส่วนของปรัมปรานิยายและพิธีกรรมที่สะท้อนวัฒนธรรมมาเลย์และจีน ให้มีรูปแบบเป็นไปตามที่ปรากฎในปัจจุบัน วิธีการศึกษาได้ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยทางมานุษยวิทยา เริ่มต้นโดยเก็บข้อมูลจากเอกสารคุ้นเคยกับชาวบ้าน การสัมภาษณ์ในลักษณะพูดคุยกับชาวบ้าน นักท่องเที่ยว ผู้ให้ข่าวสำคัญ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและสมบูรณ์สำหรับพื้นที่ที่ทำการศึกษา กำหนดไว้ 2 แห่ง คือ ชุมชนชาวจีนในเขตอำเภอ เมืองและชุมชนมุสลิมในหมู่บ้านกรือเซะ ตำบลต้นหยงลุโละ ซึ่งเป็นสถานที่ตั้ง ของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อในปรัมปรานิยาย ผลจากการกศึกษาปรัมปรานิยายนั้นได้แสดงให้เห็นว่า "อดีต" มีผลต่อปรากฎการณ์ทางสังคมในปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งทางด้านโครงสร้างและ การจัดระเบียบทางสังคม แต่ละกลุ่มที่มีปรัมปรานิยายเป็นของตนเอง ได้พยายามใช้เงื่อนไขที่มีอยู่ในปรับปรานิยายมากล่าวอ้างความชอบธรรมให้ แก่กลุ่มชาวมาเลย์มุสลิมใช้ความเหนือกว่าทางประวัติศาสตร์ ในขณะที่ชาวจีนพยายามสร้างความผูกพันกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเพื่อช่วงชิงสิทธิประโยชน์ทางสังคม ชาวจีนค่อนข้างประสบความสำเร็จ ด้วยการนำพิธีกรรมเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวมาช่วยตอกย้ำเรื่องราวในปรัมปรานิยาย ประกอบกับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของประเทศ เป็นปัจจัยภายนอกสำคัญในการเผยแพร่พิธีกรรม ทำให้โครงสร้างสัดส่วนระหว่างกลุ่มชาติพันธ์ ปรัมปรานิยายและ พิธีกรรมในกลุ่มชาวมาเลย์มุสลิมและจีนแปรเปลี่ยนไป อันน่าจะเป็นเหตุผลสำคัญอีกประการหนึ่งที่นำไปสู่ความขัดแย้ง การชุมนุมประท้วงที่มัสยิดกรือเซะใน พ.ศ.2532-2533 นอกเหนือไปจากเหตุผลทางการเมืองการปกครอง