การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการและรูปแบบกลไก การปรับตัวด้านสังคมและด้านเศรษฐกิจของแรงงานในครัวเรือนภาคเกษตรที่ เข้าไปทำงานในโรงงานอุตสาหกรรมและศึกษาลักษณะและปัจจัยของการปรับ ตัวสำเร็จและไม่สำเร็จของแรงงาน ตามทัศนะของผู้นำ (Key Informants) ขอบเขตของการศึกษา ได้ทำการศึกษาแบบกรณีศึกษาในครัวเรือน10 ครัวเรือน จากครัวเรือนภาคเกษตรทั้งหมด 133 ครัวเรือน ในหมู่บ้านปากคลองบ้านโพธิ์ ตำบลคลองบ้านโพธิ์ อำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา ใช้การเก็บข้อมูลแบบวิธีการเก็บข้อมูลภาคสนามทางมานุษยวิทยาประกอบด้วย การเข้าสังเกตแบบมีส่วนร่วมในชุมชน สัมภาษณ์ แบบเจาะลึก และศึกษาจากข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่ทำให้แรงงานเข้าไปทำงานในโรงงานอุตสาหกรรมคือ ปัจจัยตึงด้านสังคม คือ ลักษณะงานในด้านงานอุตสาหกรรมและได้รับการยกย่องนับถือ ปัจจัยดึงด้านเศรษฐกิจ คือ การเพิ่มรายได้ ปัจจัย ผลักด้านสังคมคือ ค่านิยมต่ออาชีพทำนาของพ่อแม่และแรงงาน และลักษณะงานในท้องนา ปัจจัยผลักด้านเศรษฐกิจ คือ สภาพการถือครองที่ดิน สภาพตลาดข้าว ไม่แน่นอน และความต้องการแรงงานภาคเกษตรลดลง ลักษณะการปรับตัวสำเร็จของแรงงาน 6 คน คือ การมีรายได้เพิ่มภาวะหนี้สินลดลง ชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้น สถานภาพการสมรส คือ เป็นโสด และเป็นครัวเรือนขนาดเล็กส่วนลักษณะการปรับตัวไม่สำเร็จของแรงงาน 4 คน คือ ภาวะหนี้สินเพิ่ม การเช่า ที่ดิน และสถานภาพการสมรสคือ สมรส หย่า และเป็นครัวเรือนขนาดใหญ่ปัจจัยที่ทำให้แรงงานปรับตัวสำเร็จและไม่สำเร็จคือ การไร้ที่ดิน สถานภาพการสมรส และการมีรายได้ภายในครอบครัวต่ำ แต่มีรายจ่ายสูงกว่ารายได้