การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบของปัจจัยกำหนด โดยตรง 2 ประการคือ อายุแรกสมรสกับแบบแผนคุมกำเนิด ว่าปัจจัยใดส่ง ผลกระทบทำให้เกิดความแตกต่างของภาวะเจริญพันธ์ของสตรีไทยมากน้อย เพียงใด โดยใช้ข้อมูลจากโครงการสำรวจประชากรและการอนามัยในประเทศไทยปี พ.ศ. 2530 หน่วยตัวอย่างที่ศึกษาคือ สตรีที่มีอายุ 15-49 ปีสมรสเพียงครั้งเดียว มีบุตรเกิดรอดอย่างน้อย 1 คนและไม่เคยมีบุตรที่เสียชีวิต ปัจจุบันอยู่กินกับสามี จำนวน 4,246 ราย กรอบในการวิเคราะห์ครั้งนี้ ได้แบ่งสตรีออกเป็น 2 กลุ่ม คือกลุ่มสตรีที่สมรสในช่วงก่อนการประกาศนโยบายประชากร (ตั้งแต่ พ.ศ. 2513) และกลุ่มสตรีที่สมรสในช่วงหลังการประกาศนโยบายประชากร (หลัง พ.ศ. 2513 จนถึงช่วงการสำรวจ) ผลการศึกษาพบว่า ในกลุ่มสตรีที่มีอายุปัจจุบัน 30-39 ปีที่สมรสในช่วงก่อนการประกาศนโยบายประชากร ตัวแปรอายุแรกสมรส มีอิทธิพลต่อจำนวนบุตรเกิดรอดไม่ชัดเจน อาจเป็นเพราะว่าสตรีกลุ่มดังกล่าวสมรสในช่วงใกล้ที่จะมีการประกาศนโยบายประชากร ซึ่งมีสตรีบางส่วนเริ่มใช้อุปกรณ์คุมกำเนิดอย่างไรก็ตามสตรีกลุ่มนี้อาจจะมีบุตรได้อีก ส่วนสตรีในกลุ่มอายุปัจจุบัน 40-49 ปี พบว่า อายุแรกสมรสความสัมพันธ์เชิงลบกับจำนวนบุตรเกิดรอดสำหรับตัวแปรแบบแผนกำเนิดพบว่า สตรีไม่เคยใช้การคุมกำเนิดเลยมีแนวโน้มของบุตรเกิดรอดมากกว่าสตรีเริ่มใช้การคุมกำเนิดเร็วและปัจจุบันมีการใช้และไม่ใช้การคุมกำเนิด ในกลุ่มสตรีที่สมรสช่วงหลังการประกาศนโยบายประชากรพบว่า อายุ แรกสมรสมีความสัมพันธ์เชิงลบกับจำนวนบุตรเกิดรอด อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ทั้งในกลุ่มสตรีอายุปัจจุบัน 15-24 ปี 25-29 ปี และ 30-39 ปี ที่ไม่เคยใช้การคุมกำเนิดเลย มีแนวโน้มของบุตรเกิดรอดมากกว่าสตรีที่เริ่มใช้การคุมกำเนิดเร็วแต่ปัจจุบันไม่ใช้ ส่วนสตรีอายุ 25-29 พบว่า สตรีที่ไม่เคย ใช้การคุมกำเนิดเลยมีแนวโน้มของบุตรเกิดรอดมากกว่าสตรีเริ่มใช้การคุมกำเนิดและปัจจุบันมีการใช้และไม่ใช้ เมื่อนำเอาตัวแปรทั้ง 2 ตัวคือ อายุแรกสมรสกับแบบแผนการคุมกำเนิดมาวิเคราะห์ร่วมกันพบว่า อายุแรกสมรสส่งผลกระทบต่อจำนวนบุตรเกิดรอดได้ชัดเจนกว่าแบบแผนการคุมกำเนิด ทั้งในกลุ่มสตรีที่สมรสในช่วงก่อนและหลังการประกาศนโยบายประชากร