การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาวิธีการวัดเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้ในสถานการณ์ที่มีการสอบก่อนเรียนและหลังเรียน และเปรียบเทียบคุณภาพของวิธีวัดการเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้ที่พัฒนากับวิธีหาความแตกต่างระหว่างคะแนนจริง วิธีหาค่าความแตกต่างระหว่างความสามารถวิธีหาความแตกต่างระหว่างคะแนนดิบ และวิธีวัดการเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้ของลอร์ดในการพัฒนาได้อาศัยทฤษฎีการเรียนรู้ของบลูมและคำนึงถึงอิทธิพลเพดาน 4แนวคิด แต่ละแนวคิดมีทางปฏิบัติเป็น 2 แนวทาง แนวทางหนึ่ง วัดด้วยค่าประมาณคะแนนจริง ส่วนอีกแนวทางหนึ่ง วัดด้วยคะแนนดิบ ผู้วิจัยจึงเสนอวิธีวัดการเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้ได้ 8 วิธี ใช้เทคนิคมอนติดาร์โลในการจำลองปัญหาการวิจัยด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์จุลภาค ในสภาพการเรียนรู้ 3 ลักษณะ (แบบรอบรู้แบบทั่วไป และแบบกึ่งรองรู้) ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถก่อนเรียนและหลังเรียน 3 ระดับ ( 0.4 0.6 และ 0.8) กลุ่มตัวอย่าง 3ขนาด (30 50 และ 100 คน) และแบบสอบมีความยาว 3 ระดับ (30 60และ 120 ข้อ) ผลการวิจัยพบว่า 1) วิธีวัดการเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้แต่ละวิธีมีความตรงเชิงเกณฑ์สัมพันธ์สูง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ในเกือบ ทุกแบบแผนการวิจัย 2) วิธีวัดการเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้แต่ละวิธี จำแนกอัน ดับที่ได้สอดคล้องกับวิธีเกณฑ์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ในทุกแบบ แผนการวิจัยและทุกลักษณะการเรียน 3) ทุกวิธีวัดที่ผู้วิจัยพัฒนามีความเที่ยงสูงกว่าวิธีหาความแตกต่างระหว่างคะแนนดิบ และวิธีวัดการเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้ของลอร์ดเกินกว่า 74 ครั้งของการการะทำซ้ำ 100 ครั้ง 4) วิธีวัด การเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้ที่อิทธิพลเพดานเป็นผลเนื่องจากสัดส่วนของคะแนนจริงของความแตกต่างระหว่างคะแนนเต็ม และคะแนนหลังเรียน กับคะแนนจริงก่อนเรียน ซึ่งทำการวัดด้วยการประมาณคะแนนจริง มีความคลาดเคลื่อนมาตรฐานต่ำกว่าวิธีหาความแตกต่างระหว่างคะแนนดิบ เกินกว่า 98 ครั้งของการกระทำซ้ำ 100 ครั้ง