การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดทางจริยธรรม และแนวความคิดเกี่ยวกับวิธีการปลูกฝังจริยธรรมของเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีโดยใช้วิธีวิจัยเชิงประวัติศาสตร์ วิเคราะห์และตีความข้อมูลจากเอกสารผลงานที่เกี่ยวกับจริยธรรมของท่าน ในช่วงระหว่างปี พ.ศ.2435-2485 ผลการวิจัยพบว่า จริยธรรมตามแนวคิดของท่านมี 3 ประเภท คือ 1. จริยธรรมที่เกี่ยวกับตนเอง ได้แก่ การรู้จักอนามัย การรู้จักออกกำลังกาย ความไม่ประมาท ความมัธยัสถ์การใช้เวลาให้เป็นประโยชน์ ความเพียรพยายาม ความอดทน การรู้จักประมาณตน ความสันโดษ ความมีเหตุผล ความกล้าหาญ ความซื่อสัตย์สุจริต การรู้จักเลือกคบคน 2. จริยธรรมที่เกี่ยวกับผู้อื่น ได้แก่ ความมีกิริยามารยาท ความเคารพความสุภาพอ่อนโยน ความเชื่อฟัง ความเป็นมิตร การรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น ความอดกลั้น ความเอื้อเฟื้อ เสียสละ ความกตัญญูกตเวทีความเมตตา ความละอาย ความรับผิดชอบ ความยุติธรรม 3. จริยธรรมที่เกี่ยวกับชาติ ศาสนาและพระมหากษัตริย์ ได้แก่ความใส่ใจในการศึกษา การงานและอาชีพ ความสามัคคี การทำเพื่อประโยชน์ส่วนรวม ความจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์ การปฏิบัติตนตามหลักพระพุทธศาสนา จริยธรรมที่ท่านเน้นและให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ได้แก่ การรู้จักออกกำลังกาย ความมัธยัสถ์ ความสันโดษ ความซื่อสัตย์สุจริต ความเชื่อฟังความกตัญญูกตเวที การทำเพื่อประโยชน์ส่วนรวม ความใส่ใจในการศึกษาการงานและอาชีพ ส่วนแนวคิดเกี่ยวกับวิธีการปลูกฝังจริยธรรมพบว่า แนวคิดเกี่ยวกับวิธี ปลูกฝังจริยธรรมในโรงเรียนและนอกโรงเรียนจะเหมือนกันในลักษณะคำกล่าวที่ท่านใช้ถ่ายทอดแนวคิดทางจริยธรรมโดยใช้ลักษณะคำกล่าวในเชิงให้ข้อ คิด ให้คำแนะนำ ให้เหตุผล ใช้คำถาม เปรียบเทียบ ผูกเป็นเรื่อง ยกตัวอย่าง ยกสุภาษิต เป็นต้น แต่จะแตกต่างกันตรงประเภทของผลงานที่ท่านใช้ในการถ่ายทอด