ประเทศไทยได้มีการรับรองสิทธิมนุษยชนมาเป็นเวลาช้านานนับแต่สมัยสุโขทัยมาจนถึงปัจจุบัน ได้มีการรับรองสิทธิมนุษยชนทางอาญาซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของสิทธิพลเมืองไว้ในกฎหมายหลายฉบับ เป็นสิทธิที่คุ้มครองบุคคลที่เข้ามาสู่กระบวนการยุติธรรมทางอาญา ได้แก่ สิทธิของผู้ต้องหา จำเลยและผู้ต้องขัง การคุ้มครองสิทธิดังกล่าวในปัจจุบันดำเนินการผ่านทางกลไกต่าง ๆ ที่มีอยู่ ได้แก่ กลไกของศาล กลไกของฝ่ายนิติบัญญัติคือ คณะกรรมาธิการยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน กลไกของฝ่ายบริหาร เช่น คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ คณะกรรมการ ป.ป.ป.ตำรวจ อัยการ ราชทัณฑ์ ซึ่งการดำเนินการโดยผ่านกลไกดังกล่าวมีข้อจำกัดบางประการ เพราะมีขอบเขตจำกัดเฉพาะเท่าที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ฝ่ายต่างๆ เป็นผลให้แต่ละองค์กรให้การคุ้มครองได้เฉพาะบางเรื่อง บางเรื่องที่ไม่อยู่ในอำนาจของฝ่ายใดหรือเป็นการละเมินสิทธิมนุษยชนโดยเอกชนด้วยกันเองก็จะไม่มีการแก้ไขเยียวยา ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีกลไกระดับชาติที่ทำหน้าที่ส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนโดยตรง คณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2535ที่จะจัดตั้งกลไกระดับชาติขึ้น เช่นเดียวกับต่างประเทศ เพื่อให้เป็นกลไกที่ทำหน้าที่ในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในประเทศโดยตรงและให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น กลไกระดับชาติที่น่าจะมีความเหมาะสมกับประเทศไทยควรจะเป็นรูปแบบ "คณะกรรมการ" ซึ่งเป็นองค์กรอิสระขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี กรรมการส่วนใหญ่จะมาจากฝ่ายบริหารและให้องค์กรภาคเอกชนเข้ามาร่วมเป็นกรรมการด้วย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนดังกล่าวจะมีอำนาจหน้าที่หลักในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนตามขั้นตอนที่กฎหมายบัญญัติรวมทั้งมีอำนาจพิจารณาสอบสวนเรื่องราวร้องทุกข์ที่เกิดจากการละเมิด สิทธิมนุษยชนทั้งจากภายในและภายนอกประเทศและเสนอสอบสวนเรื่องราวร้องทุกข์โดยจะเป็นกลไกที่ไม่ซ้ำซ้อนกับกลไกของฝ่ายต่าง ๆ ที่มีอยู่ก่อนแล้ว แต่จะทำหน้าที่ช่วยเหลือสนับสนุนการดำเนินงานขององค์กรอื่นๆ ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น