การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจการใช้สมุนไพรรักษาตนเองของผู้ป่วยนอกโรคเบาหวาน ที่มารับบริการ ณ โรงพยาบาลชุมชน จังหวัดสุราษฎร์ธานี ผลการวิจัยพบว่า อัตราความชุกของผู้ป่วยที่ใช้สมุนไพรรักษาตนเองร่วมกับยาแผนปัจจุบันเป็นร้อยละ 53.7 จากการวิเคราะห์ปัจจัยที่ต้องการศึกษาทั้งหมด 21 ปัจจัยด้วยสถิติไคสแควร์ พบว่ามี 7 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการใช้สมุนไพรร่วมกับยาแผนปัจจุบันของผู้ป่วยอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05เรียงลำดับจากความสัมพันธ์มากไปหาน้อย ดังนี้ 1) ความเชื่อในวิธีการรักษาอื่น 2) เขตที่อยู่อาศัย 3) อายุ 4) ประสิทธิภาพของยาที่ผู้ป่วยประเมิน 5)ระดับการศึกษา 6) ทัศนคติต่อการใช้สมุนไพรรักษาโรคทั่วไป และ 7) ระยะเวลาที่เป็นโรค การใช้หรือไม่ใช้สมุนไพรร่วมกับยาแผนปัจจุบันเพื่อรักษาโรคเบาหวานมีผลต่อระดับน้ำตาลในเลือดหลังจากอดอาหารเช้าโดยภาพรวมของผู้ป่วยอย่างไม่มีนัยสำคัญที่ระดับ .05 สมุนไพรที่ผู้ป่วยเบาหวานนำมาใช้รักษาตนเองร่วมกับยาแผนปัจจุบันได้แก่ ฟ้าทะลายโจร (Andrographis paniculata Wall.ex Nees)ตำลึง (Coccinia grandis Voigt) หญ้าหนวดแมว (Orthosiphongrandiflorus Bloding) ไมยราบ (Mimosa pudica Linn.) มะยม(Phyllanthus acidus Skeels) และสัก (Tectona grandis Linn) ร้อยละ 53.5 ของผู้ป่วยเบาหวานมีทัศนคติต่อการใช้สมุนไพรรักษาโรคทั่วไปอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 30.7 มีทัศนคติอยู่ในระดับสูง ส่วนร้อยละ 15.8 มีทัศนคติอยู่ในระดับต่ำ การวิจัยครั้งนี้ไม่ได้ศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับกระบวนการตัดสินใจในการใช้สมุนไพร และผลทางคลีนิกของการใช้สมุนไพร