รายงานนี้เป็นการศึกษาความชุกของภาวะโลหิตจางจาการขาดธาตุเหล็กในหญิงวัยเจริญพันธุ์ ที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ในเขตหมู่บ้านยากจนของอำเภอฝาง จังหวัดขอนแก่น การศึกษากระทำในผู้หญิงอายุระหว่าง 15 ถึง 45 ปี ที่มีสุขภาพปกติไม่มีโรคประจำตัวไม่ได้ตั้งครรภ์ และอาศัยอยู่ในเขตหมู่บ้านยากจนของอำเภอฝาง ดำเนินการในระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ.2536 ถึงเดือนมกราคมพ.ศ.2537 จากจำนวนตัวอย่างที่ได้รับการสุ่มเลือก 640 ราย มีผู้ยินยอมให้ทำการเจาะเลือดตรวจ 629 รายคิดเป็นร้อยละ 98.3 กลุ่มตัวอย่างได้รับการตรวจหาค่า hematocrite โดยวิธี microcentifuge และค่าserum ferritin โดยวิธี ELISA ใช้เกณฑ์การตัดสินว่ามีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กเมื่อมีค่า hematocrit ต่ำกว่า 36% และ serumferritin ต่ำกว่า 15 ng/ml: นอกจากนั้นยังได้ทำการสัมภาษณ์ประวัติเกี่ยวกับประจำเดือน เลือดออกในทางเดินอาหาร วิธีการคุมกำเนิด จำนวนบุตร การใช้ยาแก้ปวดประจำ การย้ายถิ่น และตรวจอุจจาระหาพยาธิปากขอ เพื่อหาปัจจัยที่อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กของผู้ป่วย ผลการศึกษาพบว่าความชุกของภาวะโลหิตจางในกลุ่มตัวอย่างเท่ากับร้อยละ 23.1 แต่เพียงร้อยละ 4.8 ของตัวอย่างทั้งหมดเท่านั้น ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก นอกจากนั้นยังพบว่าร้อยละ 10.2 ของกลุ่มตัวอย่างมีภาวะธาตุเหล็กเกิน ผลของการศึกษานี้แสดงถึงแม้ภาวะโลหิตจางจะยังคงเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในประชากรกลุ่มนี้ แต่สาเหตุส่วนใหญ่มิได้เกิดจากการขาดธาตุเหล็กดังที่เชื่อกันอยู่เดิม เนื่องจากความชุกของพันธุกรรมโรคธาลัสซีเมียและฮีโมโกลบินผิดปกติในหมู่ประชากรไทย โดยเฉพาะชาวอิสานมีสูง จึงอาจเป็นสาเหตุหลักของภาวะโลหิตจางในประชากรกลุ่มนี้ อย่างไรก็ตามยังไม่ได้มีการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยันสมมติฐานนี้ การสำรวจความคิดของโรคธาลัสซีเมียและฮีโมโกลบินผิดปกติน่าจะได้มีการทำต่อไปเมื่อมีโอกาส ผู้ป่วยทุกรายที่ตรวจพบว่ามีภาวะโลหิตจางควรได้รับการตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดภาวะโลหิตจากจากการขาดธาตุเหล็กในกลุ่มตัวอย่างนี้พบว่ามีเพียงประวัติการใช้ยาแก้ปวดเป็นประจำที่เพิ่มอัตราการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยมีค่าP= 0.0015 อย่างไรก็ดีเนื่องจากการศึกษานี้เป็นแบบ descriptivecross-sectional study ซึ่งไม่เหมาะกับการหาปัจจัยที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับโรคต่างๆ ผลที่ได้จึงมีระดับความน่าเชื่อถือไม่มากนัก ควรจะมีการศึกษาโดยใช้วิธีการที่เหมาะสมกว่านี้ต่อไป