การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการรับรู้เกี่ยวกับตัวแปรที่มีผลต่อความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา กรุงเทพมหานคร ในด้านตัวผู้ฟังด้านตัวผู้พูด และด้านสภาพแวดล้อมในการฟัง และเพื่อเปรียบเทียบการรับรู้เกี่ยวกับตัวแปรที่มีผลต่อความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษ ระหว่างนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษ และต่ำในด้านต่างๆ ทั้ง 3 ด้าน ผู้วิจัยสุ่มตัวอย่างประชากรด้วยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น โดยสุ่มตัวอย่างประชากรโรงเรียนมาร้อยละ 10 ของจำนวนโรงเรียนในแต่ละกลุ่มซึ่งมีทั้งหมด 8 กลุ่มโรงเรียน และสุ่มนักเรียนจากตัวอย่างประชากรโรงเรียนมาโรงเรียนละ 2 ห้องเรียน ได้ตัวอย่างประชากรที่เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ซึ่งกำลังศึกษาอยู่ในภาคปลาย ปีการศึกษา 2536 ในโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา กรุงเทพมหานคร จำนวน 481 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ แบบสอบความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษ และแบบสอบถามเกี่ยวกับการรับรู้ตัวแปรที่มีผลต่อความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษซึ่งผู้วิจัยสร้างขึ้น โดยได้รับการตรวจสอบความครอบคลุมของเนื้อหาและความถูกต้องในการใช้ภาษา จากผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 5 คน แบบสอบมีความเที่ยงเท่ากับ 0.89 ค่าระดับความยากระหว่าง 0.24-0.79 และมีค่าอำนาจจำแนกตั้งแต่ 0.20-0.91 ส่วนแบบสอบถามมีค่าความเที่ยงเท่ากับ0.92 ผู้วิจัยนำคะแนนจากแบบสอบความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษ มาใช้ในการแบ่งตัวอย่างประชากร เป็นกลุ่มที่มีความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษสูงและต่ำ ด้วยวิธีการ 27% ได้จำนวนนักเรียนในแต่ละกลุ่มเท่ากับ130 คน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีการรับรู้เกี่ยวกับตัวแปรที่มีผลต่อความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษในด้านตัวผู้ฟัง และด้านสภาพแวดล้อมในการฟัง อยู่ในระดับมาก ทั้ง 3 ด้าน 2. เมื่อพิจารณาโดยรวม พบว่า การรับรู้เกี่ยวกับตัวแปรที่มีผลต่อความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษของนักเรียนที่มีความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษสูงและต่ำ แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แต่เมื่อพิจารณาในแต่ละด้าน พบว่า นักเรียนที่มีความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษสูงและต่ำ มีการรับรู้เกี่ยวกับตัวแปรในด้านตัวผู้ฟัง แตกต่างกัน ส่วนการรับรู้เกี่ยวกับตัวแปรในด้านตัวผู้พูด และด้านสภาพแวดล้อมในการฟังที่มีผลต่อความสามารถในการฟังภาษาอังกฤษนั้น นักเรียนทั้งสองกลุ่มมีการรับรู้ไม่แตกต่างกัน