วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อศึกษาบทบาทของประเทศไทยสมัยรัฐบาลอานันท์ ปันยารชุน (ตั้งแต่วันที่ 2 มีนาคม 2534-28 มกราคม 2535)ที่มีต่อความสำเร็จของการจัดตั้งเขตการค้าเสรีอาเซียน หรือ อาฟต้า ในการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 4 ในปี 2535 ทั้งนี้เพื่อแสดงให้เห็นว่าการดำเนินการเพื่อให้ประเทศสมาชิกของอาเซียนมีเจตนารมณ์ทางการเมืองร่วมกันมีความสำคัญต่อการจัดตั้งฯ มากกว่าสภาพแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกประเทศในขณะนั้น ผลการศึกษาได้ข้อสรุปที่ตรงกับสมมติฐานที่ตั้งไว้ว่า สภาพแวดล้อมที่เกิดขึ้นในขณะนั้นเป็นเพียงปัจจัยผลักดันและสร้างเงื่อนไขกระตุ้น ตลอดจนเอื้ออำนวยให้ประเทศสมาชิกของอาเซียนมีการดำเนินการเพื่อให้มีการรวมตัวกันทางเศรษฐกิจได้ง่ายขึ้นเท่านั้น แต่การยอมรับและร่วมลงนามในเอกสารจัดตั้งฯดังกล่าวเกิดขึ้นได้เพราะรัฐบาลอานันท์ ปันยารชุน สามารถดำเนินการโน้มน้าวทางการฑูตจนประเทศสมาชิกอื่น ๆ ของอาเซียน ทั้งในระดับผู้นำสูงสุดและรัฐมนตรี โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศอินโดนีเซียมีเจตนารมณ์ทางการเมืองร่วมกันในเรื่องดังกล่าวได้สำเร็จ ความสำเร็จดังกล่าวทำให้ได้ข้อสรุปเพิ่มเติมว่า 1) ความสำเร็จของการดำเนินนโยบายต่างประเทศขึ้นอยู่กับผู้นำสูงสุดและเจ้าหน้าที่ในระดับต่าง ๆ ที่มีความสามารถส่วนตัวและสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย 2) เขตการค้าเสรีอาเซียนที่ได้รับการยอมรับและร่วมลงนามในเอกสารจัดตั้งฯ นั้นสามารถประสบความสำเร็จได้ หากประเทศสมาชิกของอาเซียนมีเจตนารมณ์ทางการเมืองร่วมกันและให้ความร่วมมือกันอย่างจริงจังโดยไม่มุ่งปกป้องผลประโยชน์แห่งชาติของคนจน ละเลยผลประโยชน์ของภูมิภาคโดยรวม