ความเป็นมา ตามหลักสูตรประถมศึกษาพุทธศักราช 2521 มีจุดมุ่งหมายให้ผู้เรียนมีคุณธรรม 30 ประการ วิธีที่จะปลูกฝังคุณธรรมให้กับเด็กมีหลายวิธี วิธีหนึ่ง ได้แก่ การนำเอา คุณธรรมต่าง ๆ มาเป็นแนวทางในการเขียนเรื่องสำหรับเด็ก หนังสือสำหรับเด็กเพื่อเป็นสื่อ ในการให้ประสบการณ์ที่ดีแก่เด็ก ช่วยหล่อหลอมให้เยาวชนเป็นคนดี การที่ผู้วิจัยมีความสนใจที่จะศึกษาวิเคราะห์คุณธรรมที่ปรากฏในหนังสือสำหรับเด็ก ที่ชนะการประกวดในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ระหว่างพุทธศักราช 2525-2530 เนื่องมาจาก หนังสือเหล่านี้เป็นหนังสือที่ดี และมีคุณภาพ โอกาสที่หนังสือเหล่านี้จะเผยแพร่ไปยัง เยาวชนมีมาก การวิจัยครั้งนี้กระทำเพื่อจัดอันดับและเปรียบเทียบคุณธรรมว่าคุณธรรมใน หนังสือสำหรับเด็กเน้นคุณธรรมใดมากที่สุด คุณธรรมใดน้อยที่สุด เพื่อเป็นแนวทางให้ผู้ เกี่ยวข้องกับการศึกษา ครูผู้สอน ครูบรรณารักษ์ ผู้ปกครอง และผู้ผลิตหนังสือใช้เป็น แนวทางในการเลือกหนังสือและผลิตหนังสือเพื่อนำมาใช้ในการส่งเสริมคุณธรรมให้กับเยาวชน ของไทย ความมุ่งหมายของการวิจัย ความมุ่งหมายของการวิจัย เพื่อจัดอันดับและเปรียบเทียบคุณธรรมที่ปรากฏในหนังสือ สำหรับเด็กที่ชนะการประกวด ในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติระหว่างพุทธศักราช 2525-2530 วิธีดำเนินการ กลุ่มประชากรที่ใช้ในการวิเคราะห์ ได้แก่ หนังสือสำหรับเด็กที่ชนะการประกวดในงาน สัปดาห์หนังสือแห่งชาติระหว่างพุทธศักราช 2525-2530 จำนวน 114 เล่ม โดยแบ่งเป็น 3 ระดับ คือ ระดับเด็กเริ่มอ่าน (อายุ 3 - 5 ปี) จำนวน 22 เล่ม ระดับชั้นประถมศึกษา (อายุ 6 - 11 ปี) จำนวน 38 เล่ม และระดับเด็กก่อนวัยรุ่น (อายุ 12 - 14 ปี) จำนวน 54 เล่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิเคราะห์ ได้จากการสร้างเกณฑ์สำหรับการวิเคราะห์เนื้อหาแล้ว นำไปให้ผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาจากนั้นจึงนำมาหาค่าร้อยละ เพื่อหาค่าความเที่ยงตรงของ เนื้อหา โดยถือเกณฑ์ความสอดคล้องกันร้อยละ 80 การตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือที่ใช้ใน การวิเคราะห์ทำโดยการใช้สูตรของ สก๊อต (Scott) หาค่าความเชื่อมั่นได้ 0.87 การวิเคราะห์ ข้อมูลใช้สถิติร้อยละ ผลสรุปการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า คุณธรรมที่ปรากฏมากที่สุด ในหนังสือสำหรับเด็กเริ่มอ่าน ได้แก่ หลักธรรมสำหรับการอยู่ร่วมกัน ได้แก่ ความสามัคคี ความเสียสละ การให้อภัย ความเอื้อเฟื้อ การยอมรับความคิดของผู้อื่น ความเห็นอกเห็นใจ และคุณธรรมที่ปรากฏน้อยที่สุด ได้แก่ การรู้จักความพอดี ความละอายและความเกรงกลัวต่อการกระทำชั่ว การทำใจให้สงบมีสมาธิ อารมณ์แจ่มใส และความไม่เห็นแก่ตัว สำหรับคุณธรรมที่ไม่ปรากฏเลย ได้แก่ การไม่ประทุษร้าย ต่อชีวิตและร่างกายของบุคคลและสัตว์ การไม่โลภและไม่ขโมย การไม่พูดปด ไม่บิดเบือน ไม่ อำพรางความจริง การไม่ยุยงให้เกิดความแตกแยกและการไม่พูดคำหยาบ ความมีสัจจะและความ จริงใจ การไม่ลองและเสพสิ่งเสพติดให้โทษ ความซื่อสัตย์สุจริต การยอมรับความเปลี่ยนแปลง และการแก้ไขข้อบกพร่อง การปฏิบัติทางจริยธรรม ได้แก่ ผิดศีลธรรม ระเบียบกฎหมาย และ จารีตประเพณี คุณธรรมที่ปรากฏมากที่สุดในหนังสือสำหรับเด็กชั้นประถมศึกษา ได้แก่ มารยาทในการแสดง ความเคารพ การขออภัย การแสดงความขอบคุณ การขอความช่วยเหลือ การปฏิเสธ การแสดงความ ยินดี การแสดงความเสียใจ การเล่น การพักผ่อนหย่อนใจ และหลักธรรมสำหรับการอยู่ร่วมกัน ได้แก่ ความสามัคคี ความเสียสละ การให้อภัย ความเอื้อเฟื้อ การยอมรับความคิดของผู้อื่น ความเห็นอกเห็นใจ และคุณธรรมที่ปรากฏน้อยที่สุด ได้แก่ ความไม่เห็นแก่ตัว สำหรับคุณธรรม ที่ไม่ปรากฏเลย ได้แก่ การไม่ประทุษร้ายต่อชีวิตและร่างกายของบุคคลและสัตว์ การไม่ลอง และเสพสิ่งเสพติดให้โทษ ความมีน้ำใจเป็นธรรมไม่ลำเอียง มารยาทและนิสัยส่วนบุคคลในการกิน นอน ขับถ่าย สังคมระหว่างเพศ และการแก้ไขข้อบกพร่อง การปฏิบัติทางจริยธรรม ได้แก่ ผิดศีลธรรม ระเบียบ กฎหมาย และจารีตประเพณี คุณธรรมที่ปรากฏมากที่สุด ในหนังสือสำหรับเด็กก่อนวัยรุ่น ได้แก่ ความเป็นผู้มี วัฒนธรรม และปฏิบัติตามประเพณี และคุณธรรมที่ปรากฏน้อยที่สุดได้แก่ การไม่ประทุษร้าย ต่อชีวิตและร่างกายของบุคคลและสัตว์ และความมีน้ำใจเป็นธรรมไม่ลำเอียง สำหรับคุณธรรม ที่ไม่ปรากฏเลย ได้แก่ การไม่ละเมิดของรักของผู้อื่น การไม่ลองและเสพสิ่งเสพติดให้โทษ การเปรียบเทียบคุณธรรมในแต่ละระดับอายุ พบว่า หนังสือสำหรับเด็กก่อนวัยรุ่นมี คุณธรรมมากที่สุด รองลงมา ได้แก่ หนังสือสำหรับเด็กชั้นประถมศึกษา และอันดับสุดท้าย ได้แก่ หนังสือสำหรับเด็กเริ่มอ่าน