ความเป็นมา โครงการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออกตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 5 และฉบับที่ 6 นับว่าเป็นโครงการพัฒนาอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ของประเทศที่จะส่งผล กระทบโดยตรงต่อประชากรในพื้นที่และประชากรที่คาดว่าจะอพยพเข้ามา ตลอดจนจะมีผลกระทบ ต่อการจัดและการพัฒนาการศึกษาในทุกระดับในพื้นที่เป้าหมาย โดยเฉพาะการจัดการศึกษาด้าน อาชีพซึ่งจะต้องจัดให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมตลอดจนตลาดแรงงานที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งชลบุรีซึ่งเป็นจังหวัดศูนย์กลางในพื้นที่เป้าหมายตามโครงการพัฒนาพื้นที่ ชายฝั่งทะเลตะวันออก ซึ่งจะต้องมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบสภาพเศรษฐกิจและสังคม ตลอดจนการ จัดการศึกษาในทุกระดับโดยเฉพาะการศึกษาด้านอาชีพ ฉะนั้นจึงควรศึกษาเกี่ยวกับการจัดการ และการพัฒนาการศึกษาในสถาบันการศึกษาด้านอาชีพที่ให้บริการแก่ประชากร ในจังหวัดนี้เกี่ยวกับเรื่องการกระจายและขอบเขตการให้บริการทางการศึกษา ตลอดจนศักยภาพ ของสถาบันการศึกษาด้านอาชีพว่ามีรูปแบบและแนวทางที่เหมาะสมกับการพัฒนาคุณภาพของประชากร ทั้งในพื้นที่และประชากรที่คาดว่าจะอพยพเข้ามาอาศัยอยู่มากน้อยเพียงใด ความมุ่งหมายของการวิจัย การศึกษาครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายสองประการ คือ (1) เพื่อศึกษาการกระจายและขอบเขต การให้บริการทางการศึกษาของสถาบันการศึกษาด้านอาชีพในจังหวัดชลบุรี และ (2) ศึกษาเกี่ยว กับศักยภาพในการจัดทรัพยากรทางการศึกษาและการสร้างความสัมพันธ์กับชุมชน วิธีดำเนินการ กลุ่มประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้เป็นกลุ่มผู้บริหารสถาบันการศึกษาด้านอาชีพ ในจังหวัดชลบุรี จำนวน 22 คน คณะกรรมการจังหวัดชลบุรี 121 คน ส่วนกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้เรียนในสถาบันการศึกษาด้านอาชีพในจังหวัดชลบุรี 791 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล เป็นแบบสำรวจรายการ จำนวน 49 ข้อ และแบบ สอบถามประมาณค่าที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเอง จำนวน 32 ข้อ ได้ค่าความเชื่อมั่น 0.954 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าร้อยละ ค่าคะแนนเฉลี่ย และความเบี่ยงเบน มาตรฐา ผลสรุปการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า การกระจายและขอบเขตการให้บริการทางการศึกษาในสถาบันการศึกษาด้าน อาชีพในจังหวัดชลบุรีนั้น สถาบันการศึกษาด้านอาชีพทุกสังกัดกระจายอยู่อย่างหนาแน่นในเขต อำเภอเมืองฯ มากกว่าเขตอำเภออื่น ๆ และผู้เรียนก็กระจายกันอยู่ทั่ว ๆ ไปในทุกเขตอำเภอ ทั้งนี้เนื่องมาจากการคมนาคมติดต่อถึงกันสะดวกและใช้เวลาไม่มากในการเดินทางเข้ามาศึกษา ในเขตอำเภอเมืองฯ ทำให้ขอบเขตการให้บริการทางการศึกษาขยายวงกว้างและไม่จำกัดบริเวณ สำหรับโปรแกรมการศึกษาด้านวิชาชีพในสถาบันกรศึกษาที่สังกัดกรมอาชีวศึกษาและสังกัดสำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาเอกชนที่ใช้หลักสูตรกรมอาชีวศึกษา เปิดสอนวิชาชีพ 5 ประเภท คือ ประเภทช่างอุตสาหกรรม ประเภทวิชาเกษตรกรรม ประเภทวิชาพณิชยกรรม ประเภทศิลปหัตถกรรม และประเภทวิชาคหกรรม ส่วนสถาบันการศึกษาด้านอาชีพที่สังกัดหน่วยงานอื่น ๆ ก็เปิดสอนตาม หลักสูตรวิชาชีพเฉพาะของแต่ละสถาบันการศึกษานั้น ๆ ด้านศักยภาพของสถาบันการศึกษาด้านอาชีพในการจัดทรัพยากรทางการศึกษาตามทัศนะของ ผู้บริหารสถาบันการศึกษาด้านอาชีพในจังหวัดชลบุรี พบว่าพื้นที่บริการทางการศึกษาส่วนใหญ่ มีความเพียงพอ อาคารสถานที่เรียน ห้องเรียน ภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ห้องน้ำ-ห้องส้วม มีความเพียงพอ โรงฝึกงาน เครื่องมือฝึกงานและอุปกรณ์ประกอบการฝึกงานในวิชาชีพต่าง ๆ ส่วนใหญ่มีความเพียงพอ วุฒิของผู้บริหารการศึกษาด้านอาชีพ และครู-อาจารย์ ส่วนใหญ่ มีวุฒิทางการศึกษาในระดับปริญญาตรี และสูงกว่าปริญญาตรี ในการสร้างความสัมพันธ์กับชุมชนของสถาบันการศึกษาด้านอาชีพในจังหวัดชลบุรีตาม ทัศนะของผู้บริหารสถาบันการศึกษาด้านอาชีพและคณะกรรมการจังหวัดชลบุรี พบว่า สถาบัน การศึกษาด้านอาชีพในจังหวัดชลบุรีปฏิบัติอยู่ในเกณฑ์ปานกลาง เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อใน แต่ละด้านพบว่า ด้านการปรับปรุงหลักสูตร และกิจกรรมการเรียนการสอน ที่มีการปฏิบัติมาก คือ การสนับสนุนให้ครูผู้สอนได้รับความรู้ใหม่ ๆ จากการศึกษาอบรม เพื่อนำความรู้ที่ได้รับมา ปรับปรุงการเรียนการสอนให้เหมาะสมกับสภาพชุมชนด้านการประสานสัมพันธ์กับสถาบันในชุมชน เพื่อประโยชน์ของสถาบันการศึกษาและชุมชน ที่มีการปฏิบัติมาก คือ การขอความร่วมมือจาก หน่วยงานต่าง ๆ เพื่อให้ผู้เรียนได้ฝึกงานที่เหมาะสมและสอดคล้องกับงานในอาชีพจริง ส่วน ในด้านการติดต่อกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อประโยชน์ของชุมชนที่มีการปฏิบัติมาก คือ การให้ความร่วมมือกับหน่วยงานในชุมชนในการปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ ร่วมกันในท้องถิ่น ข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัยครั้งนี้ ผู้บริหารสถาบันการศึกษาด้านอาชีพ ควรพิจารณา ติดตามความเคลื่อนไหวในการเปลี่ยนแปลงและความต้องการของตลาดแรงงานทั้งในจังหวัดชลบุรี และเขตอุตสาหกรรมใกล้เคียง โดยศึกษาถึงความต้องการและพยายามปรับปรุงรูปแบบการจัดการ ศึกษาด้านอาชีพให้เหมาะสมและสอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน ตลอดจนพยายามใช้ ความสามารถในการบริหารทรัพยากรทางการศึกษาต่าง ๆ ที่สถาบันการศึกษามีอยู่อย่างเพียงพอ เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการจัดการศึกษาต่อไปในอนาคต