การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการฝึกสมาธิแบบอานาปานสติกับการสวดมนต์ ต่อการนอนไม่หลับในผู้สูงอายุ การคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลอินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี ที่เข้าเกณฑ์การนอนไม่หลับ จากแบบบันทึกการนอนหลับของมอนโรย์(Monroe) ข้อใดข้อหนึ่งใน 3 ข้อ หรือหลายข้อรวมกัน โดยการสุ่มเข้ากลุ่มทดลอง 2 กลุ่ม กลุ่มที่ได้รับบริการตามปกติ 1 กลุ่ม กลุ่มละ 6 คน โดยได้รับการฝึกโปรแกรมละ 30 ครั้ง ครั้งละ 30 นาที - 1ชั่วโมง เป็นเวลา 30 วัน การเก็บข้อมูลแบ่งเป็น 3 ระยะ คือ ระยะก่อนการทดลอง ระยะหลังการทดลองและระยะติดตามผลการทดลอง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ การวิเคราะห์แบบวัดซ้ำ ในตัวแปรต้น 2 ตัว ตัวหนึ่งวัดต่างกลุ่ม อีกตัวหนึ่งวัดซ้ำ (Repeated Measure Designs: One between SubjectsVariable and One within Subjects) และทดสอบความแตกต่างด้วยวิธีทดสอบรายคู่แบบนิวแมน-คูลย์(Newman-Keuls Procedure) ผลการวิจัยพบว่า จากการทดลองพบว่า มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างวิธีทดลองกับระยะเวลาของการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และพบว่าผู้สูงอายุที่ได้รับการฝึกสมาธิแบบอานาปานสติและผู้สูงอายุที่ได้รับการฝึกสวดมนต์ ในระยะหลังการทดลอง และระยะติดตามผลนอนหลับได้มากกว่าระยะก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยที่ในระยะหลังการทดลองและระยะติดตามผลของกลุ่มตัวอย่างทั้ง 2 กลุ่ม หลับได้แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ยังพบว่าผู้สูงอายุกลุ่มที่ได้รับการฝึกสมาธิแบบอานาปานสติและกลุ่มสวดมนต์สามารถหลับได้มากกว่ากลุ่มผู้สูงอายุที่ได้รับบริการตามปกติของโรงพยาบาลในระยะหลังการทดลองและระยะติดตามผลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05