ต้นก่อข้าว (Castanopsis indica) เป็นไม้ที่พบมากในป่าประเภทป่าดิบเขา ทางภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ซึ่งในปัจจุบันนี้ได้มีการ ตัดฟันเพื่อนำมาใช้ประโยชน์ในด้านวัสดุเชื้อเพลิงและวัสดุเพาะเห็ดหอม การตัดฟันต้นหรือกิ่งก่อข้าว ส่งผลให้สภาพแวดล้อมภายใต้ต้นก่อข้าวเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งปริมาณแสงที่ส่องผ่าน ทั้งนี้อาจส่งผลต่อการงอกและการเจริญ เติบโตของต้นอ่อน รวมทั้งการลดลงของจำนวนประชากรของต้นอ่อนก่อข้าวได้ ดังนั้น การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของปริมาณแสงที่ได้รับต่อการงอกของ เมล็ดก่อข้าวและผลของปุ๋ยร่วมกับปริมาณแสงที่ได้รับการเจริญเติบโตของต้นอ่อน ก่อข้าว ในสภาวะเรือนเพาะชำ ที่หมู่บ้านบ่อเหมืองน้อย อ.นาแห้ว จ.เลย ที่ปริมาณแสง 3 ระดับ คือ ร้อยละ 15 (ต่ำ) 30 (ปานกลาง) และ 100 (เต็มที่) ตามลำดับ พบว่า การเพาะเมล็ดก่อข้าวบนกระดาษเพาะนั้นปริมาณแสงที่ได้รับไม่มี ผลต่อเปอร์เซ็นต์การงอก แต่มีผลต่อการเจริญเติบโตในเชิงความยาวราก ปริมาณแสง ที่ได้รับร้อยละ 30 จะให้ค่า Relative Growth Rate (RGR) สูงสุด เท่ากับ 6.56 % / วัน ซึ่งแตกต่างจากที่ปริมาณแสงที่ได้รับ ร้อยละ 15 และ 100 อย่างมี นัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) สำหรับการเจริญเติบโตของต้นอ่อนก่อข้าวในถาดเพาะ บรรจุดินจากป่า พบว่า ปริมาณแสงที่ได้รับมีผลต่ออัตราการเจริญเติบโตสัมพัทธ์ ในเชิงความสูงของต้นอ่อน (P<0.05) แต่ไม่มีผลต่อการอยู่รอดของต้นอ่อนในช่วง 5 เดือนแรก โดยสภาวะที่เหมาะสมสำหรับการแทงทะลุผิวดินของปลอกหุ้มยอดอ่อน และการเจริญเติบโตของก่อข้าวช่วง 5 เดือนแรก คือ ที่ปริมาณแสงที่ได้รับเต็มที่ (ร้อยละ 100) ภายใต้สภาวะดังกล่าวเมล็ดก่อข้าวมีเปอร์เซ็นต์ของจำนวนปลอกหุ้ม ยอดอ่อนที่แทงทะลุผิวดิน RGR และ Relative Performance index (RPI) เท่ากับร้อยละ 76.04, 411.9 % / year และ 95.7 ตามลำดับ แต่หลังจาก 5 เดือน พบว่า ที่สภาวะปริมาณแสงปานกลาง (ร้อยละ 30) ต้นก่อข้าวมีค่า RGR ค่า RPI และอัตราการมีชีวิตรอดสูงสุด (243.3 % / year, ร้อยละ 71.9 และ 66.7 ตามลำดับ) นอกจากนี้ในการศึกษายัง พบว่า ที่ปริมาณแสงแต่ละระดับการให้ ปุ๋ยละลายช้า (14-14-14) ปริมาณ 52 กรัม ต่อ ตร.ม. ปริมาณ 3 เดือน ต่อครั้ง และปุ๋ยละลายเร็ว (15-15-15)ปริมาณ 17 กรัม ต่อ ตร.ม. ปริมาณ 15 วัน ต่อ ครั้ง แก่ต้นอ่อนก่อข้าวอายุ 5 เดือน เป็นเวลา 1 ปี ไม่มีผลต่ออัตราการอยู่รอด ของต้นอ่อนก่อข้าว และอัตราการเจริญเติบโตในเชิงลำต้น อย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (p>0.05) แต่มีปริมาณแสงที่ได้รับเต็มที่ร่วมกับการให้ปุ๋ยแต่ละชนิด หรือไม่ให้ปุ๋ยก็ตามอัตราการเจริญเติบโตสัมพัทธ์ในเชิงขนาดลำต้น ความสูง และพื้นที่ใบ ลดลงเมื่อเปรียบเทียบกับที่ได้รับแสงปานกลางและต่ำ ที่สภาวะแสง ปานกลางหรือต่ำร่วมกับการให้ปุ๋ย และไม่ให้ปุ๋ย ต้นก่อข้าวจะมีค่า RGR และ RPI ในเชิงขนาดลำต้น ความสูง และพื้นที่ใบ ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทาง สถิติ (p>0.05) ดังนั้นในการเพาะและปลูกต้นก่อข้าวในช่วงอายุตั้งแต่ 5 เดือน ขึ้นไป ควรปลูกต้นกล้าในสภาวะปริมาณแสงปานกลางหรือแสงต่ำ โดยไม่จำเป็น ต้องมีการให้ปุ๋ยหรือธาตุอาหารเพิ่มเติมก็ได้