การวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาและเปรียบเทียบประสิทธิภาพทางการศึกษาด้านอาชีวศึกษาสาขาพณิชยกรรม ในสถานศึกษาของรัฐและเอกชนปีการศึกษา 2527-2529 ทั้งในระดับ ปวช.และในระดับ ปวส.ซึ่งแบ่งเป็น3 สาขาวิชา ได้แก่ การบัญชี การตลาด และการเลขานุการ ผลการวิจัยพบว่า 1.ต้นทุนสถาบันต่อคุณต่อปีของวิทยาลัยพณิชยการบางนา โรงเรียนพณิชยการราชดำเนิน และโรงเรียนพณิชยการเจ้าพระยาเป็น4,846.58 บาท 3,765.48 บาท และ 3,646.14 บาทตามลำดับ 2.อัตราส่วนประสิทธิภาพทางการศึกษา อัตราส่วนความสูญเปล่าทางการศึกษา และประสิทธิผลทางการศึกษา ของวิทยาลัยพณิชยการบางนาในระดับ ปวช.เป็น 0.9967 0.1371 และ 0.8543 ตามลำดับ ในระดับปวส.การบัญชีเป็น 0.9989 0.0391 และ 0.9589 ตามลำดับ การตลาดเป็น 0.9965 0.0622 และ 0.9312 ตามลำดับ และการเลขานุการเป็น0.9988 0.1000 และ 0.8979 ตามลำดับ ของโรงเรียนพณิชยการราชดำเนินในระดับ ปวช.เป็น 0.9480 0.2031 และ 0.7140 ตามลำดับ ในระดับ ปวส.การบัญชีเป็น 0.9971 0.0325 และ 0.9619 ตามลำดับการตลาดเป็น 0.9436 0.4333 และ 0.5000 ตามลำดับ และการเลขานุการเป็น 0.9736 0.3687 และ 0.6978 ตามลำดับ และโรงเรียนพณิชยการเจ้าพระยาระดับ ปวช.เป็น 0.9782 0.2247 และ 0.7231 ตามลำดับ ในระดับ ปวส.การบัญชีเป็น 0.9950 0.1382 และ 0.8537 ตามลำดับ และการตลาดเป็น 0.9783 0.2245 และ 0.7404 ตามลำดับ 3.อัตราส่วนต้นทุนสถาบันต่อคนต่อปี-ประสิทธิผลทางการศึกษา(ประสิทธิภาพทางการศึกษา)ของวิทยาลัยพณิชยการบางนาในระดับ ปวช.เป็น5,672.27 บาท ในระดับ ปวส.การบัญชีเป็น 5,054.40 บาท การตลาดเป็น 5,206.24 บาท และการเลขานุการเป็น 5,402.19 บาท ของโรงเรียนพณิชยการราชดำเนินในระดับ ปวช.เป็น 5,277.40 บาท ในระดับปวส.การบัญชีเป็น 3,971.99 บาท การตลาดเป็น 7,630.27 บาท และการเลขานุการเป็น 5,825.15 บาท และของโรงเรียนพณิชยการเจ้าพระยาในระดับ ปวช.เป็น 5,064.34 บาท ในระดับ ปวส.การบัญชีเป็น4,288.96 บาทและการตลาดเป็น 4,939.63 บาท 4.ประสิทธิภาพทางการศึกษาด้านอาชีวศึกษา สาขาพณิชยกรรม ในระดับ ปวช.ระหว่างสถานศึกษาของรัฐและเอกชนทั้งขนาดใหญ่และขนาดกลางไม่แตกต่างกัน (p>.05) ส่วนในระดับ ปวส.การบัญชีสถานศึกษาของรัฐมีประสิทธิภาพต่ำกว่าสถานศึกษาเอกชนขนาดใหญ่ (p<.05)แต่ไม่แตกต่างจากสถานศึกษาเอกชนขนาดกลาง (p>.05) ส่วนการตลาด สถานศึกษาของรัฐมีประสิทธิภาพสูงกว่าสถานศึกษาเอกชนขนาดใหญ่ (P<.05) แต่ไม่แตกต่างจากสถานศึกษาเอกชนขนาดกลาง (P>.05) และการเลขานุการ สถานศึกษาของรัฐและเอกชนขนาดใหญ่มีประสิทธิภาพทางการศึกษาไม่แตกต่างกัน (P>.05)