การปรับปรุงพันธุ์โดยวิธีการคัดเลือกซ้ำสลับแบบประยุกต์ (Modified Reciprocal Recurrent Selection; MRRS) เป็นวิธีการปรับปรุงสองประชากรพร้อมกัน โดยใช้สายพันธุ์แท้จากประชากรตรงกันข้ามเป็น ตัวทดสอบ วิธีการนี้ช่วยเพิ่มอัตราส่วนของยีนที่ดีในประชากรที่ได้รับการปรับปรุง และยังคงความหลากหลายทางพันธุกรรมไว้ในประชากรอีกด้วย ประชากรหลังการปรับปรุงเป็นแหล่งของพันธุกรรมที่ดีสำหรับการพัฒนาสายพันธุ์เพื่อผลิตลูกผสม วัตถุประสงค์ของการทดลองนี้คือ เพื่อปรับปรุงข้าวโพด สองประชากรที่มีเฮตเทอโรซิส (heterosis) สูงโดยวิธีการคัดเลือกซ้ำสลับแบบประยุกต์ เพื่อพัฒนา สายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงสำหรับผลิตข้าวโพดลูกผสม โดยใช้ประชากร Suwan1(S)C11 (หรือ AC0) และ KS6(S)C3 (หรือ BC0) ทำการปรับปรุงพันธุ์พร้อมกันจำนวนหนึ่งรอบคัดเลือก เริ่มจากนำสายพันธุ์ ผสมตัวเองหนึ่งชั่ว (S1) จำนวน 250 สายพันธุ์ จากแต่ละประชากรมาผสมทดสอบกับตัวทดสอบสายพันธุ์แท้ Ki 47 และ Ki 46 ตามลำดับ และนำมาทดสอบผลผลิตโดยใช้แผนการทดลอง 16 ? 16 simple lattice ณ ศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ หลังจากนั้นนำ 25 สายพันธุ์ S2 ที่คัดเลือกจากลูกผสมทดสอบที่ให้ผลผลิตสูงสุดของแต่ละประชากร มาผสมรวมกันภายในกลุ่มได้ประชากรรอบคัดเลือกที่ 1 (AC1 และ BC1) นำประชากรก่อนและหลังปรับปรุงจำนวน 4 ประชากร (AC0, BC0, AC1 และ BC1) มาผสมแบบพบกันหมด (diallel) ได้ 6 คู่ผสม และผสม 4 ประชากรกับตัวทดสอบสายพันธุ์แท้ (AC0 ? Ki 47, AC1 ? Ki 47, BC0 ? Ki 46 และ BC1 ? Ki 46) ทำการพัฒนาสายพันธุ์ S3 จำนวน 100 สายพันธุ์ของแต่ละประชากร ซึ่งคัดเลือกมาจากลูกผสมทดสอบที่ให้ผลผลิตสูงสุด โดยวิธีการคัดเลือกแบบบันทึกประวัติ ส่วนการพัฒนาลูกผสม ใช้สายพันธุ์ S4 จำนวน 25 สายพันธุ์ที่คัดเลือกไว้ในแต่ละประชากรผสมกับตัวทดสอบสายพันธุ์แท้ได้ลูกผสมจำนวน 50 คู่ผสม (25AC0-S4 ? Ki 47 และ 25BC0-S4 ? Ki 46) และนำ 10 สายพันธุ์ S4 ที่ให้ลูกผสมทดสอบที่มีผลผลิตสูงสุดจากแต่ละประชากรมาผสมกันแบบแฟกตอเรียล (factorial) เพื่อพัฒนาเป็นสูกผสมระหว่างประชากรจำนวน 100 คู่ผสม ในส่วนของการพัฒนาสายพันธุ์ได้ทำการทดสอบเฉพาะสายพันธุ์ S5 จำนวนประชากรละ 25 สายพันธุ์ รวม 50 สายพันธุ์ ซึ่งเป็นสายพันธุ์เดียวกันกับที่ใช้ในการผสมรวมกันใหม่ของแต่ละประชากร ทดสอบผลผลิตของประชากร ลูกผสม และสายพันธุ์ ดังกล่าว ใน 2 สถานที่ ได้แก่ ศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ จ.นครราชสีมา และศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์ จ.นครสวรรค์ ดังนี้ การทดสอบความก้าวหน้าของประชากรจากการคัดเลือก (14 ประชากร และ 2 ประชากรเปรียบเทียบ) ใช้แผนการทดลองแบบสุ่มภายในบลอก (randomized complete block design) จำนวน 4 ซ้ำ การทดสอบผลผลิตของลูกผสม (150 พันธุ์ และ 6 พันธุ์ลูกผสมเปรียบเทียบ) และสายพันธุ์ (50 สายพันธุ์ และ 6 สายพันธุ์เปรียบเทียบ) ใช้แผนการทดลองแบบ 12 ? 13 simple rectangular lattice และ 7 ? 8 triple rectangular lattice ตามลำดับ จากผลการทดสอบความก้าวหน้าของประชากรจากการคัดเลือก ในส่วนของผลผลิตพบว่า AC1 > AC0 (5.3%), BC1 > BC0 (6.9%), AC1 ? BC1 > AC0 ? BC0 (10.3%), AC1 ? Ki47 > AC0 ? Ki47 (6.9%) และ BC1 ? Ki46 > BC0 ? Ki46 (7.0%) ในการทดสอบผลผลิตของลูกผสม พบว่า มี 8 พันธุ์ ที่ให้ ผลผลิตสูงกว่าพันธุ์ลูกผสมเปรียบเทียบสุวรรณ 3851 18-33% อย่างมีนัยสำคัญ และในการทดสอบผลผลิตของสายพันธุ์ พบว่า มี 2 สายพันธุ์ จากประชากร Suwan1(S)C11 ที่ให้ผลผลิตสูงกว่าสายพันธุ์เปรียบเทียบ Ki 46 6-24% และมี 1 สายพันธุ์จากประชากร KS6(S)C3 ที่ให้ผลผลิตสูงกว่าสายพันธุ์เปรียบเทียบ Ki 47 5% ดังนั้น การปรับปรุงพันธุ์ข้าวโพดโดยวิธีการคัดเลือกซ้ำสลับแบบประยุกต์จึงมีประสิทธิภาพสูงในการเพิ่มผลผลิตของประชากรและคู่ผสมของประชากร นอกจากนี้ ยังสามารถพัฒนาสายพันธุ์และลูกผสมที่ให้ผลผลิตสูงจากวิธีการนี้อีกด้วย Modified reciprocal recurrent selection (MRRS) is a method to improve two populations simultaneously using an inbred line from the opposite population as tester. The method is used to increase favorable genes in two advanced populations and still maintains genetic variability. The advanced populations are good sources for line extraction to develop hybrids. The objective of this study was to improve two heterotic maize populations by modified reciprocal recurrent selection to develop high-yielding inbred lines for hybrid development. Suwan1(S)C11 (or AC0) and KS6(S)C3 (or BC0), maize populations were improved simultaneously by MRRS for one cycle. Two hundred and fifty S1 lines from each population were testcrossed with Ki 47 and Ki 46, respectively. The testcrosses from each population were evaluated using a 16 ? 16 simple lattice design at the National Corn and Sorghum Research Center (Suwan Farm). Then, 25 S2 lines selected from the top-yielding testcrosses were recombined in each group to produce cycle 1 (AC1 and BC1). Six diallel crosses were made using AC0, AC1, BC0 and BC1. At the same time, these populations were crossed using respective testers (AC0 ? Ki 47, AC1 ? Ki 47, BC0 ? Ki 46 and BC1 ? Ki 46). Also, 100 S3 lines from each population were selected from the top-yielding testcrosses and developed for inbred lines by using pedigree selection method. In the part of hybrid development, the selected 25 lines in S4 generation from each population were crossed with the tester to develop 50 testcross hybrids (25AC0-S4 ? Ki 47 and 25BC0-S4 ? Ki 46). Also, 10 S4 lines selected from the top-yielding testcrosses from each population were crossed together in a factorial manner to develop 100 interpopulation hybrids. For inbred development, total 50 lines were tested. They were only 25 S5 lines from each population which were the same lines for recombination. Yield trials of populations, hybrids and inbred lines were conducted at two locations at the National Corn and Sorghum Research Center, Nakhon Ratchasima and the Nakhon Sawan Field Crops Research Center, Nakhon Sawan. The Progress from Selection (populations) Yield Trial, 14 entries and 2 population checks, was conducted in a randomized complete block design with four replications. The Hybrid Yield Trial, 150 entries and 6 hybrid checks, and Inbred Yield Trial, 50 entries and 6 inbred checks, were conducted in a 12 ? 13 simple rectangular lattice and a 7 ? 8 triple rectangular lattice, respectively. The Progress from Selection showed yield of populations that AC1 > AC0, BC1 > BC0, AC1 ? BC1 > AC0 ? BC0, AC1 ? Ki47 > AC0 ? Ki47 and BC1 ? Ki46 > BC0 ? Ki46 by 5.3, 6.9, 10.3, 6.9 and 7.0%, respectively. The Hybrid Yield Trial showed that eight hybrids gave significantly higher grain yield (18-33%) than the hybrid check, Suwan 3851. The Inbred Yield Trial showed that two lines from Suwan1(S)C11 outyielded Ki 46, the inbred check by 6-24% and one line from KS6(S)C3 outyielded Ki 47, the inbred check by 5%. Therefore, the modified reciprocal recurrent selection was highly efficient for improving yields of populations per se and population crosses. The high-yielding inbreds and hybrids can be developed from the program.