วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและทำความเข้าใจความหมายของการแก้กรรมและสาเหตุของความเชื่อเรื่องการแก้กรรม ตามทรรศนะของผู้ทำพิธี และผู้ร่วมพิธี รวมทั้งนักวิชาการทางพุทธศาสนาเพื่อวิเคราะห์ผลกระทบของความเชื่อเรื่องการแก้กรรมที่มีต่อพระพุทธศาสนาในสังคมไทย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้การสัมภาษณ์ทรรศนะของผู้ทำพิธีและผู้ร่วมพิธี เกี่ยวกับความหมายของการแก้กรรมและสาเหตุของความเชื่อเรื่องการแก้กรรม และความเห็นของนักวิชาการบางท่านเกี่ยวกับเรื่องนี้ รวมถึงประเด็นต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องแก้กรรม ผลการวิจัยพบว่าการแก้กรรมที่ใช้กันอยู่มีหลายความหมาย คือ 1. การแก้กรรมเก่า ในความหมายว่าลบล้างกรรมที่ทำไปแล้วนั้นไม่สามารถทำได้ 2. การแก้กรรม ในความหมายว่าเป็นการแก้วิบากกรรมให้บรรเทาลง สามารถทำได้ 3. การแก้กรรมใหม่ ที่หมายถึงการปรับปรุงการกระทำให้ดีขึ้น สามารถทำได้ ผู้ทำพิธีมีสาเหตุที่เชื่อเรื่องแก้กรรมจากประสบการณ์ชีวิต และรู้จากญาณในการปฏิบัติ ในส่วนผู้ร่วมพิธี สาเหตุที่เชื่อเรื่องแก้กรรมเป็นเพราะเชื่อว่าผู้ทำพิธีสามารถบอกกรรมได้และมีหนทางแนะนำวิธีแก้ไขให้ดีขึ้นได้ แม้ว่าวิธีการบางอย่างที่แนะนำจะไม่ตรงตามหลักพุทธศาสนาอยู่บ้าง แต่มองภาพรวมแล้วก็ไม่ขัดกับพระไตรปิฎกในแง่ที่ว่า มีเจตนาเพื่อเป็นการเผยแผ่พระพุทธศาสนา และประเด็นสำคัญคือ ทุกแห่งที่ศึกษาล้วนให้ความสำคัญที่ใจเป็นหลัก คือให้แก้ที่ใจก่อน โดยให้ยอมรับและสำนึกในกรรมที่ทำไว้ แล้วจึงสอนให้ละเลิกการกระทำที่ไม่ดีนั้นเสีย และสอนให้กระทำกรรมดีมาก ๆ เพื่อลดแรงของวิบากกรรมไม่ดีที่จะส่งผล