วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

การใช้ไฟประดับตกแต่งอาคารบ้านเรือน โดยเฉพาะสถานที่สำคัญของเมือง รวมทั้งสะพานข้ามแม่น้ำ มีบทบาทสำคัญในการเพิ่มความน่าสนใจให้กับสถานที่ท่องเที่ยวในเวลากลางคืน อีกทั้งยังเป็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้แก่เมือง ทว่าสะพานแม่น้ำในประเทศไทยมีน้อยแห่งที่มีการส่องสว่างสำหรับประดับตกแต่ง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาพัฒนาการ รวบรวม และวิเคราะห์องค์ประกอบของโครงสร้างทางสถาปัตยกรรมของสะพาน หลักเกณฑ์และแนวทางในการออกแบบ ที่มีผลต่อการออกแบบการส่องสว่างสำหรับประดับตกแต่งสะพานข้ามแม่น้ำ วิเคราะห์การออกแบบการส่องสว่างสำหรับประดับตกแต่งสะพานข้ามแม่น้ำจากกลุ่มตัวอย่าง และเสนอแนะแนวทางการออกแบบการส่องสว่างสำหรับประดับตกแต่งสะพานข้ามแม่น้ำในประเทศไทยแก่นักออกแบบและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยทำการศึกษาจากการทบทวนวรรณกรรม การวิจัยเชิงประจักษ์โดยการสำรวจภาคสนาม และการจัดกลุ่มหัวข้อเพื่อแยกแยะข้อมูล จากนั้นจึงทำการวิเคราะห์ชุดข้อมูลที่ได้ตามลำดับ นอกจากนี้ผู้วิจัยยังได้ทำการวิจัยนำร่องเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างการส่องสว่างและส่วนประกอบหลักของงานสถาปัตยกรรมของสะพาน ซึ่งพบว่าองค์ประกอบของสะพานที่มีการส่องสว่าง มี 3 องค์ประกอบหลักได้แก่ โครงสร้างสะพานส่วนบน ตัวสะพาน และเสาตอม่อสะพาน จากการศึกษา สามารถจัดกลุ่มสะพานข้ามแม่น้ำในประเทศไทยตามลักษณะโครงสร้างสะพานส่วนบนเป็น 4 ประเภทคือ สะพานแบบคาน สะพานโค้ง สะพานโครงถัก และสะพานขึง และสามารถจัดกลุ่มย่อยของตัวสะพานเป็น 4 กลุ่ม และตอม่อสะพานเป็น 2 กลุ่ม จากนั้นนำผลการศึกษาที่ได้มาวิเคราะห์ลักษณะและรูปแบบการส่องสว่างขององค์ประกอบสะพาน โดยใช้หลักองค์ประกอบพื้นฐานทางสถาปัตยกรรมและมุมมองในการพิจารณาสร้างแนวทางในการส่องสว่างสำหรับประดับตกแต่งสะพานข้ามแม่น้ำแต่ละประเภทองค์ประกอบของสะพานข้ามแม่น้ำที่มีการส่องสว่างเป็นอันดับแรกคือ โครงสร้างสะพานส่วนบน ตัวสะพาน และตอม่อสะพานตามลำดับ ซึ่งโครงสร้างสะพานส่วนบนเป็นส่วนที่มีรูปร่างรูปทรงโดดเด่นและเป็นที่จดจำได้ โดยประกอบด้วยแนวทางในการส่องสว่างองค์ประกอบของสะพานแต่ลประเภท 4 แนวทางคือ การเน้นโครงกรอบ การเน้นระนาบ การเน้นรูปทรง และการเน้นโครงสร้าง และมีเกณฑ์ในการออกแบบที่ต้องพิจารณาได้แก่ การส่องสว่างทางสัญจร ระดับความส่องสว่างและความสว่างของสะพาน อัตราส่วนความสว่างของสะพานกับพื้นหลัง และมลภาวะทางแสง