วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์คุณค่าของภูมิปัญญางานสายสกุลช่างปูนปั้น จังหวัดเพชรบุรี 2) วิเคราะห์การสืบสานภูมิปัญญาสายสกุลช่างปูนปั้น จังหวัดเพชรบุรี ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน 3) นำเสนอแนวทางการสืบสานภูมิปัญญาสายสกุลช่างปูนปั้น จังหวัดเพชรบุรี การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การศึกษาเอกสาร การศึกษาประวัติศาสตร์บอกเล่าและการศึกษาภาคสนาม ผลการศึกษาพบว่า การสืบสานภูมิปัญญาของสายสกุลช่างปูนปั้น จังหวัดเพชรบุรี เป็นการสืบสานโดยใช้วิถีแห่งปัญญาญาณ ช่างงานสายสกุลช่างปูนปั้นเพชรบุรีคือผู้ที่วิจัย ฝึกฝนทักษะและพัฒนาตนด้วย ปัญญาญาณเพื่อสร้างงานพุทธศิลป์ถวายเป็นพุทธบูชา วิถีแห่งปัญญาญาณของช่างสายสกุลช่างปูนปั้น จังหวัดเพชรบุรีแบ่งออกเป็นสองส่วน ได้แก่ ส่วนที่หนึ่งคือ ปัญญา คือ การค้นคว้าหรือการวิจัยของช่างสายสกุลช่างปูนปั้นเพชรบุรี แบ่งออกเป็น 1) ปัญญาทางทักษะการช่าง 2) ปัญญาทางพื้นฐานศิลปะ 3) ปัญญาทางจักรวาลวิทยาในศาสนาพุทธ ส่วนที่สองคือ ญาณ คือ การหยั่งรู้ที่เกิดจากสมาธิและมุมมอง อันเป็นสิ่งที่เก็บสั่งสมอยู่ในตัวช่างที่เกิดจาการฝึกฝนอย่างหนักจนเชี่ยวกร่ำ และรูปแบบการเรียนรู้แบบนิรนัยและอุปนัยที่ผสมผสาน