วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

หนังตะลุงคณะครูอำไพ สายสังข์ จังหวัดตราด นิยมแพร่หลายอยู่ในจังหวัดตราด ได้รับอิทธิพลมาจากการแสดงหนังตะลุงในทางภาคใต้โดยการนำมาของนายศรีแก้ว ครูหนังตะลุงทางภาคใต้ที่ได้ถ่ายทอดการแสดงมหรสพประเภทนี้ไว้ที่จังหวัดตราดประกอบกับการแสดงดังกล่าวสามารถเข้ากับชุมชนได้อย่างสนิทสนมในมิติต่าง ๆ ทางวัฒนธรรม จนทำให้เป็นที่แพร่หลายมีการสืบทอดต่อกันมา การวิจัยเรื่องวิเคราะห์ดนตรีในการแสดงหนังตะลุงคณะครูอำไพ สายสังข์ จังหวัดตราด นี้ มุ่งเน้นการวิเคราะห์ดนตรีในการแสดงหนังตะลุงคณะครูอำไพ สายสังข์ ตลอดถึงประวัติ - ผลงานรวมไปถึงบริบทต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจากการศึกษาวิจัยพบว่ามีเครื่องดนตรีประกอบการแสดงดังกล่าว 4 ชิ้น คือ 1. โทน 2. กลองตุ๊ก 3. ซอด้วง 4. ฉิ่ง โดยส่วนใหญ่เครื่องดนตรีมักทำจากวัสดุในท้องถิ่น เรียบง่ายไม่ซับซ้อน ในส่วนของบทเพลงพบการบรรเลงเพลง 12 ท่า ซึ่งใช้เป็นเพลงสำหรับโหมโรงอันเป็นเพลงเก่าแก่สืบทอดมาแต่โบราณ โดยมีจังหวะของโทนและใช้ ซอด้วงเป็นหลักในการบรรเลงในท่วงทำนองเพลงไทย เพลงพื้นบ้าน เพลงปลุกใจและเพลงลูกทุ่งเป็นสำคัญ ผลการวิจัยพบว่า ดนตรีประกอบการแสดงหนังตะลุงคณะครูอำไพ สายสังข์ จังหวัดตราด ในขั้นตอนการโหมโรง เพลงที่ใช้บรรเลงเป็นเพลงที่มีลักษณะท่อนเดียว บรรเลงซ้ำ หลาย ๆ เที่ยว ทำนองเพลง 12 ท่า เพลงที่ 1 ใช้ระดับเสียงชวาและเสียงกลางแหบ เพลงที่ 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11 และ 12 มีการใช้ระดับเสียงกลางแหบ เพลงที่ 6 ใช้ระดับเสียงชวา โดยเพลง 12 ท่าทุก ๆ เพลงมีการใช้เสียงนอกบันไดเสียงมาเรียงร้อยเป็นสะพานเชื่อมเสียงเพื่อให้เกิดความไพเราะและความสมบูรณ์ในการบรรเลง