วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน และสภาพที่พึงประสงค์ของระบบประกันคุณภาพภายในสู่ความเป็นเลิศของสถาบันอุดมศึกษา 2) ศึกษาปัจจัยเกื้อหนุนและปัจจัยอุปสรรคของระบบประกันคุณภาพภายในสู่ความเป็นเลิศของสถาบันอุดมศึกษา และ 3) พัฒนายุทธศาสตร์การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในเพื่อการดำเนินการที่เป็นเลิศสำหรับสถาบันอุดมศึกษา โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากสถาบันอุดมศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ จำนวน 124 แห่ง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในด้วยดัชนีลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น โดยใช้สูตรคำนวณแบบวิธี Priority Needs Index และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพที่ได้จากการสนทนากลุ่ม โดยใช้การจำแนกข้อมูล การเปรียบเทียบข้อมูลและการสร้างข้อสรุป ผลการวิจัยพบว่า 1.สภาพปัจจุบันของระบบประกันคุณภาพภายในสู่ความเป็นเลิศของสถาบันอุดมศึกษา ในภาพรวมพบว่าอยู่ในระดับปานกลาง (X̅ = 3.33) เมื่อพิจารณารายหมวดอยู่ในระดับมาก 1 หมวดคือ หมวดที่ 2 การวางแผนเชิงกลยุทธ์ (X̅ = 3.55) อยู่ในระดับปานกลาง 6 หมวด สภาพที่พึงประสงค์ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̅ = 4.56) เมื่อพิจารณารายหมวดพบว่าทุกหมวดมีความต้องการให้มีการดำเนินการอยู่ในระดับมากที่สุด ส่วนดัชนีลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น ที่มีค่าสูงที่สุดคือหมวดที่ 1 การนำองค์กร (PNI = 0.422) รองลงมาเป็นหมวดที่ 5 การมุ่งเน้นทรัพยากรบุคคล (PNI = 0.399) หมวดที่ 4 การวัด การวิเคราะห์ และการจัดการความรู้ (PNI = 0.375) หมวดที่ 3 การมุ่งเน้นผู้เรียนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (PNI = 0.375) และหมวดที่ 6 การจัดการกระบวนการ (PNI = 0.309) หมวดที่ 7 ผลลัพธ์ทางธุรกิจ (PNI = 0.275) และหมวดที่ 2 การวางแผนเชิงกลยุทธ์ (PNI = 0.272) 2.ปัจจัยเกื้อหนุนของสถาบันอุดมศึกษาที่มีระบบประกันคุณภาพการศึกษาดีเลิศมีจำนวน 7 ประเด็นและปัจจัยอุปสรรคจำนวน 2 ประเด็น 3.ยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในเพื่อการดำเนินการที่เป็นเลิศสำหรับสถาบันอุดมศึกษาประกอบด้วย 5 ยุทธศาสตร์หลัก 15 ยุทธศาสตร์รอง โดยยุทธศาสตร์หลักได้แก่ 1) นำองค์กรเชิงรุกอย่างมีธรรมาภิบาล 2) ยกระดับศักยภาพบุคคลากร 3) สร้างสถาบันแห่งการเรียนรู้ 4) ยกระดับคุณภาพหลักสูตรโดยเน้นผู้เรียนให้มีความรับผิดชอบต่อสังคม และ 5) บริหารความเสี่ยงเพื่อการดำเนินงานที่เป็นเลิศ