วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

การวิจัยในครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากิจกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรมของชาวภูไท และวิเคราะห์กิจกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรมของชาวภูไทเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวในพื้นที่หมู่บ้าน โคกโก่ง จังหวัดกาฬสินธุ์ ในช่วงเดือนธันวาคม พ.ศ.๒๕๕๒ ถึงเดือนพฤษภาคม พ.ศ.๒๕๕๓ โดยมุ่งศึกษากิจกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรม ๑๓ ชนิด ด้วยวิธีการสังเกตและสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน ๓๓ คน พร้อมทั้งตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลแบบสามเส้า แล้วนำเสนอเป็นความเรียง ได้แก่ ๑) กิจกรรมนันทนาการศิลปหัตถกรรม ๒) กิจกรรมนันทนาการการละเล่นพื้นบ้าน ๓) กิจกรรมนันทนาการการฟ้อนรำและกิจกรรมเข้าจังหวะ ๔) กิจกรรมนันทนาการพัฒนาจิตใจและความสงบสุข ๕) กิจกรรมนันทนาการการละคร ๖) กิจกรรมนันทนาการงานอดิเรก ๗) กิจกรรมนันทนาการดนตรีและร้องเพลง ๘) กิจกรรมนันทนาการทางสังคม ๙) กิจกรรมนันทนาการในโอกาสพิเศษ ๑๐) กิจกรรมนันทนาการภาษาและวรรณกรรม ๑๑) กิจกรรมนันทนาการอาสาสมัคร ๑๒) กิจกรรมนันทนาการสุขภาพและสมรรถภาพ และ ๑๓) กิจกรรมนันทนาการมนุษยสัมพันธ์ ผลการวิจัยพบว่า ผู้ให้ข้อมูลหลักเห็นพ้องต้องกันว่า กิจกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรมของชาวภูไท บ้านโคกโก่ง จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นกิจกรรมที่กระทำในช่วงเวลาว่างอย่างสร้างสรรค์ สะท้อนลักษณะทางสังคม แนวคิด ความเชื่อ ค่านิยม และศิลปวัฒนธรรมของคนในท้องถิ่น ที่ยังคงรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมมาจนถึงปัจจุบัน ก่อให้เกิดความสุขทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และพัฒนาสติปัญญาให้ดีขึ้น จากการวิเคราะห์กิจกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรมที่สามารถส่งเสริมการท่องเที่ยวในชุมชนภูไท ได้แก่ ๑) กิจกรรมนันทนาการศิลปหัตถกรรม ได้แก่ การทอผ้าแพรวา ซึ่งเป็นผ้าที่มีความวิจิตรงดงามของลวดลายและกรรมวิธีการทอที่เป็นเอกลักษณ์ ๒) กิจกรรมนันทนาการการฟ้อนรำและกิจกรรมเข้าจังหวะในงานบุญประเพณี เพื่อต้อนรับนักท่องเที่ยวผู้มาเยือน ๓) กิจกรรมนันทนาการการละคร ได้แก่ หมอลำ เป็นการแสดงที่ถ่ายทอดเรื่องราวตำนานท้องถิ่นเพื่อความบันเทิงและช่วยยกระดับจิตใจของสมาชิกในชุมชนให้ดีขึ้น ๔) กิจกรรมนันทนาการในโอกาสพิเศษ ได้แก่ การเลี้ยงผีของหมอเหยาและงานบุญบั้งไฟตะไลล้าน จัดขึ้นเพื่อเสี่ยงทายความอุดมสมบูรณ์ของพืชผลการเกษตรในชุมชน ๕) กิจกรรมนันทนาการอาสาสมัคร ซึ่งสะท้อนให้เห็นความสามัคคีของคนในชุมชน กิจกรรมนันทนาการดังกล่าวถือได้ว่าช่วยสร้างแรงจูงใจให้นักท่องเที่ยวที่สนใจการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในชุมชนชาวภูไท ด้วยการเรียนรู้วิถีชีวิตความเป็นอยู่ วัฒนธรรมและขนบธรรมเนียมประเพณีของท้องถิ่นผ่านกิจกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรมดังกล่าว ทำให้สมาชิกในชุมชนได้รับผลประโยชน์จากการท่องเที่ยว และทำให้ชาวบ้านหันมาเอาใจใส่ในการอนุรักษ์ ปกป้อง ฟื้นฟู และหวงแหนกิจกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรมดังกล่าว อันเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นให้ดำรงอยู่ในสังคมได้อย่างยั่งยืนสืบไป