วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักคือ การปรับปรุงพื้นที่บริเวณวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารและพื้นที่โดยรอบ เพื่อรักษาคุณค่าความเป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่ประวัติศาสตร์ รวมทั้งสามารถรองรับกิจกรรมทางศาสนาและนันทนาการของเมืองได้ โดยใช้การพัฒนาเชิงอนุรักษ์ และให้สอดคล้องตามปรัชญาพุทธศาสนา ในการสร้างพระบรมธาตุเจดีย์ จากผลการศึกษาพบว่า พื้นที่ตั้งของพระบรมธาตุเจดีย์ ซึ่งเป็นพื้นที่เมืองเก่านครศรีธรรมราช มีพัฒนาการของเมืองมาโดยตลอด ทั้งในด้านกายภาพ เศรษฐกิจสังคม และวัฒนธรรม ก่อให้เกิดปัญหาและผลกระทบต่อพื้นที่บริเวณวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารและพื้นที่โดยรอบ 3 ประการ คือ ปัญหาความไม่เหมาะสมทางด้านกายภาพต่อกิจกรรมและความเป็นเอกลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ และปัญหาพื้นที่ที่มีผลกระทบด้านมุมมองที่มีต่อวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร รวมทั้งปัญหาที่เกิดจากกิจกรรมการท่องเที่ยวในพื้นที่ แนวทางการปรับปรุงพื้นที่ได้เสนอให้ 1) ปรับปรุงพื้นที่บริเวณวัดมหาธาตุฯซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักให้เป็นที่หมายตาและสามารถรองรับกิจกรรมของเมืองได้ 2) ปรับปรุงองค์ประกอบอื่นๆของเมืองที่มีความสัมพันธ์กับวัดพระมหาธาตุฯ ให้มีความชัดเจนและถูกต้องตามเอกลักษณ์ อันประกอบไปด้วย พื้นที่บริเวณทางตอนเหนือของวัดพระมหาธาตุฯถึงหอนาฬิกา พื้นที่บริเวณทางตอนใต้ของวัดพระมหาธาตุฯถึงแนวกำแพงเมือง พื้นที่บริเวณศาลากลางจังหวัด พื้นที่บริเวณกลุ่มศาสนสถานด้านทิศเหนือ พื้นที่บริเวณแนวกำแพงเมืองและคูเมือง 3) แนวทางการปรับปรุงรูปแบบการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ในพื้นที่ โดยเสนอให้พื้นที่บริเวณลานวัฒนธรรม เป็นพื้นที่หลักสำหรับรองรับกิจกรรมการท่องเที่ยว 4) แนวทางอนุรักษ์และควบคุมอาคารบริเวณพื้นที่เมืองเก่านครศรีธรรมราช เพื่อสร้างเอกลักษณ์และบรรยากาศของพื้นที่ๆมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ รวมทั้งสามารถเพิ่มคุณภาพชีวิตของชุมชนให้ดีขึ้น สิ่งที่ได้รับจากการศึกษาคือ ทราบถึงปัจจัยสำคัญที่ทำให้การปรับปรุงพื้นที่ให้เป็นไปตามแนวทางการศึกษาคือ ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน การเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร และการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่อย่างแท้จริง ซึ่งจะทำให้เกิดการพัฒนาในพื้นที่อย่างยั่งยืน