วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา ณ จุดเวลาใดเวลาหนึ่ง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการสุขาภิบาลอาหารโรงอาหารของโรงเรียนมัธยมศึกษาในจังหวัดบุรีรัมย์ จำนวน 68 โรงเรียนและศึกษาร้านอาหารที่จำหน่ายอาหารในโรงอาหาร จำนวน 468 ร้าน โดยแบ่งเป็นร้านปรุงสำเร็จร้านอาหารพร้อมปรุง ร้านเครื่องดื่มและของหวาน เก็บข้อมูลระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ.2547 ถึง กุมภาพันธ์ พ.ศ.2548 โดยใช้แบบสังเกตสภาพการสุขาภิบาลอาหารที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น ผลการศึกษาพบว่า โรงอาหารส่วนใหญ่ไม่ผ่านเกณฑ์ที่ตั้งไว้คือ จำนวน 64 แห่ง (ร้อยละ 94.2) ทั้งนี้ในภาพรวมพบว่าโรงอาหารของโรงเรียนในเขตเทศบาลมีสัดส่วนการผ่านเกณฑ์สภาพการสุขาภิบาลอาหารในสัดส่วนที่สูงกว่าโรงอาหารในโรงเรียนนอกเขตเทศบาล แต่ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P > 0.05) โดยรายละเอียดที่ทำให้โรงอาหารไม่ผ่านเกณฑ์คือ การจัดการด้านขยะ น้ำเสียและสิ่งปฏิกูลไม่ดี รวมถึงการมีแมลงวัน แมลงหวี่รบกวน ส่วนสภาพการสุขาภิบาลอาหารร้านอาหารพบว่า ส่วนใหญ่ผ่านเกณฑ์มากกว่าร้อยละ 50 ของจำนวนร้านทั้งหมดในแต่ละประเภท โดยพบว่า ร้านปรุงสำเร็จ ผ่านเกณฑ์ จำนวน 136 ร้าน(ร้อยละ 68.34) ร้านพร้อมปรุง ผ่านเกณฑ์ จำนวน 95 ร้าน(ร้อยละ 54.91) ร้านเครื่องดื่มและของหวาน ผ่านเกณฑ์ 52 ร้าน (ร้อยละ 58.42) ทั้งนี้ในภาพรวมพบว่าร้านจำหน่ายอาหารของโรงเรียนในเขตเทศบาลมีสัดส่วนการผ่านเกณฑ์สภาพการสุขาภิบาลอาหารในสัดส่วนที่สูงกว่าร้านจำหน่ายอาหารของโรงเรียนนอกเขตเทศบาลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p≤0.05) โดยรายละเอียดที่ยังคงไม่ผ่านเกณฑ์อยู่ในหมวดของผู้ปรุง ผู้เสิร์ฟ เช่น ไม่ผูกผ้ากันเปื้อนสีขาว ไม่สวมหมวกหรือเน็ทคลุมผม เป็นต้น ผลการศึกษาแสดงว่าโรงอาหารและร้านจำหน่ายอาหารในโรงอาหารเหล่านี้ ยังไม่มีสภาพการสุขาภิบาลอาหารที่ดีพอเพื่อความปลอดภัยในการบริโภค ไม่ว่าจะเป็นสภาพการสุขาภิบาลอาหารในด้านกายภาพ สุขวิทยาผู้ปรุง ผู้เสิร์ฟ จึงควรที่ผู้เกี่ยวข้องทุกคนจะต้องช่วยกันพัฒนาการสุขาภิบาลอาหารในโรงเรียนให้ดี ถูกต้อง เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภคต่อไป