วิทยานิพนธ์ (ผ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2529

จังหวัดระยอง มีบทบาทสำคัญในหลานด้าน คือ เป็นจังหวัดหนึ่งในแผนการพัฒนาอุตสาหกรรมบริเวณพื่นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก ซึ่งรัฐบาลให้ความสำคัญในอันดับสูง และถูกกำหนดให้เป็นเมืองรองของพื้นที่เฉพาะ 3 จังหวัดบริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออกในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 5 ด้วย และที่สำคัญคือพื้นที่มาบตาพุดซึ่งเป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของจังหวัดระยองได้ถูกกำหนดให้เป็นพื้นที่เป้าหมายในการพัฒนาอุตสาหกรรมหลักของแผนการพัฒนาอุตสาหกรรมบริเวณพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก ดังนั้น จึงเห็นได้ชัดเจนว่า จังหวัดระยองจะมีความสำคัญทางด้านอุตสาหกรรมเป็นอย่างมากในอนาคต การศึกษานี้ จึงพยายามศึกษาเพื่อแสวงหาโอกาสหรือศักยภาพต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมจังหวัดระยอง โดยพิจารณาในด้านทรัพยากรชนิดต่าง ๆ สภาพปัจจัยหลัก และปัจจัยสนับสนุน และนโยบายรัฐบาลประกอบกับสภาพอุตสาหกรรมที่มีอยู่ ทั้งนี้ การพิจารณาด้านทรัพยากรจะศึกษาไปถึงเขตพื้นที่ต่อเนื่องด้วย ผลการพิจารณาพบว่า จังหวัดระยองมีทรัพยากรพอสมควรต่อการประกอบอุตสาหกรรมโดยเฉพาะผลผลิตทางด้านการเกษตร นอกจากนั้นในเขตพื้นที่ต่อเนื่องก็มีทรัพยากรหลายชนิดพอที่จะสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมจังหวัดระยองได้อย่างดี ส่วนสภาพปัจจัยหลักและปัจจัยสนับสนุนที่จำเป็นต่อการประกอบการอุตสาหกรรมจังหวัดระยองมีพร้อมและเพียงพอ ทางด้านนโยบายของรัฐบาลก็สนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมในพื้นที่นี้เป็นอย่างดี จึงสรุปได้ว่าโอกาสในการพัฒนาอุตสาหกรรมจังหวัดระยองมีอยู่สูง และเมื่อพิจารณาวิเคราะห์เพื่อกำหนดประเภทและชนิดอุตสาหกรรมที่เหมาะสมสำหรับจังหวัดระยอง ผลปรากฏว่า มีอุตสาหกรรมที่เหมาะสม 5 ประเภท คือ อุตสาหกรรมที่ใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นเป็นวัตถุดิบ อุตสาหกรรมที่ผลิตตามความต้องการของตลาดท้องถิ่นและภาค อุตสาหกรรมที่ผลิตเพื่อการส่งออก อุตสาหกรรมที่อาจเคลื่อนย้ายจาก กทม. และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับอุตสาหกรรมหลัก รายละเอียดของชนิดอุตสาหกรรม 5 ประเภทดังกล่าว จากการศึกษาพบว่า ประเภทอุตสาหกรรมที่ใช้ทรัพยากรในพื้นที่เป็นวัตถุดิบ ได้แก่ อุตสาหกรรมเหมืองแร่ อุตสาหกรรมแก้วและกระจก อุตสาหกรรมเซรามิค อุตสาหกรรมพืชผลการเกษตร และอุตสาหกรรมแปรรูปสัตว์น้ำเค็ม ประเภทอุตสาหกรรมที่ผลิตตามความต้องการของตลาดท้องถิ่นและภาค ได้แก่ อุตสาหกรรมเหล็กและเหล็กกล้า อุตสาหกรรมอาหารสัตว์ และอุตสาหกรรมผลิตภาชนะบรรจุของ ประเภทอุตสาหกรรมที่ผลิตเพื่อการส่งออก ได้แก่ อุตสาหกรรมผลิตรองเท้ากีฬา อุตสาหกรรมแผงวงจรไฟฟ้า และอุตสาหกรรมดอกไม้ประดิษฐ์ ประเภทอุตสาหกรรมที่อาจเคลื่อนย้ายมาจาก กทม. ได้แก่ อุตสาหกรรมห้องเย็น อุตสาหกรรมพลาสติค อุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์นม และอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์เคมี และประเภทอุตสาหกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับอุตสาหกรรมหลัก ได้แก่ อุตสาหกรรมพลาสติค อุสาหกรรมเคมีภัณฑ์พื้นฐาน และอุตสาหกรรมกระจก