วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2519

วิทยานิพนธ์นี้มีความมุ่งหมายที่จะรวบรวมและวิเคราะห์คำประพันธ์ร้อยกรองของไทย ที่ปรากฏตามวารสารต่าง ๆ ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เพื่อสำรวจดูความสัมพันธ์ระหว่างคำประพันธ์ร้อยกรองนั้น ๆ กับสภาพสังคม โดยเปรียบเทียบคำประพันธ์ร้อยกรองก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 และศึกษาวิวัฒนาการของผลงานเหล่านั้นเรื่องมาจนถึง พ.ศ. 2501 ซึ่งเป็นช่วงที่คำประพันธ์ร้อยกรองรุ่งเรืองที่สุด หลักการวิเคราะห์นั้น ใช้การศึกษาผลงานของผู้ประพันธ์แต่ละคนโดยละเอียดประกอบกับเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ ทฤษฎีการวิจารณ์วรรณกรรม รวมทั้งประวัติชีวิตของผู้ประพันธ์เหล่านั้น โดยแบ่งข้อมูลออกเป็น 4 ช่วง ได้แก่ ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง (2475-2488) ระหว่างสงครามโลกและหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 (2485-2490) และยุครุ่งเรืองแห่งวรรณกรรมร้อยกรอง (2490-2501) สรุปผลได้ว่า ยุครุ่งเรืองแห่งวรรณกรรมร้อยกรองนั้น มิใช่ยุคที่บ้านเมืองสงบเรียบร้อย หากเป็นยุคที่สังคมไทยมีความขัดแย้งเกิดขึ้น ทำให้ประชาชนมีความตื่นตัวทางการเมือง เห็นได้ชัดจากสังคมไทยช่วง พ.ศ. 2492-2495 และ พ.ศ. 2498-2501 วิทยานิพนธ์นี้คงเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาวิวัฒนาการของคำประพันธ์ร้อยกรองของไทย เพื่อปูพื้นฐานให้ผู้สนใจศึกษาค้นคว้าอย่างละเอียดต่อไป