วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2527

วัตถุประสงค์ของการวิจัย 1. เพื่อศึกษาความคิดเห็นของครูภาษาไทยเกี่ยวกับการจัดกิจกรรมการฝึกทักษะการวิพากษ์วิจารณ์ให้แก่นักเรียนในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย 2. เพื่อเสนอรูปแบบการจัดกิจกรรมการฝึกทักษะการวิพากษ์วิจารณ์ในการสอนวิชาภาษาไทย ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย วิธีดำเนินการวิจัย ผู้วิจัยได้สร้างแบบสอบถามจำนวน 1 ชุด สำหรับกลุ่มประชากรซึ่งเป็นครูภาษาไทยจำนวน 121 คน จากโรงเรียนรัฐบาลระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย 19 แห่ง ในเขตการศึกษา 4 ข้อมูลที่ได้นำมาหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน แล้วเสนอผลการวิเคราะห์ในรูปตารางและความเรียง หลังจากนั้นก็ได้เสนอรูปแบบการจัดกิจกรรมแล้วนำรูปแบบที่เสนอนี้ไปให้ผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาความเหมาะสม ผลการวิจัย ผลการวิจัยปรากฏว่า กิจกรรมการฝึกทักษะวิพากษ์วิจารณ์ที่ปฏิบัติในระดับมากตามลำดับคือ การให้อ่านแล้วพูดวิพากษ์วิจารณ์ การให้อ่านแล้วเขียนวิพากษ์วิจารณ์ และการให้ฟังแล้วพูดวิพากษ์วิจารณ์ ส่วนการให้ฟังแล้วเขียนวิพากษ์วิจารณ์นั้นปฏิบัติอยู่ในระดับน้อย กิจกรรมให้อ่านแล้วพูดวิพากษ์วิจารณ์ที่ปฏิบัติอยู่ในระดับมากเป็นอันดันแรก คือ ครูและนักเรียนแลกเปลี่ยนกันถามและตอบสิ่งที่ยังสงสัยหลังจากได้อ่าน กิจกรรมให้อ่านแล้วเขียนวิพากษ์วิจารณ์ที่นักเรียนปฏิบัติอยู่ในระดับมากเป็นอันดับแรก คือ การแบ่งกลุ่มช่วยกันเรียบเรียงข้อความแสดงเหตุผลต่อเรื่องที่อ่าน กิจกรรมให้ฟังแล้วพูดวิพากษ์วิจารณ์ที่นักเรียนปฏิบัติอยู่ในระดับมากเป็นอันดับแรกคือ การแบ่งกลุ่มแสดงความคิดเห็นหลังจากได้ฟังการบรรยายจากครู เนื้อหาที่นำมาวิพากษ์วิจารณ์ในระดับมากตามลำดับได้แก่ ตัวละครหรือบุคคลที่รู้จัก บทประพันธ์ชนิดต่าง ๆ ภาษาที่ใช้ในสื่อมวลชน หนังสืออ่านนอกเวลา ข่าวและรายการบันเทิงประเภทต่าง ๆ ปัญหาที่สำคัญของนักเรียนในการจัดกิจกรรมวิพากษ์วิจารณ์วิชาภาษาไทยคือนักเรียนไม่มีความมั่นใจในตนเอง ไม่กล้าแสดงออก และเนื้อหาที่จะต้องเรียนมีมากเกินไปจนไม่มีเวลาทำกิจกรรม ข้อเสนอแนะของครูภาษาไทยก็คือ ครูจะต้องวิพากษ์วิจารณ์ให้นักเรียนดูเป็นตัวอย่าง แล้วจึงยั่วยุให้นักเรียนวิพากษ์วิจารณ์ด้วยวิธีการต่าง ๆ รูปแบบที่เสนอประกอบด้วยขั้นตอนสำคัญ 3 ขั้นตอนคือ การเตรียมกิจกรรม การปฏิบัติกิจกรรม และการประเมินผลกิจกรรม การเตรียมกิจกรรมเน้นการขยายประสบการณ์แก่นักเรียน การปฏิบัติกิจกรรมเน้นการวิพากษ์วิจารณ์ในกลุ่มย่อยและการรายงานผล