วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

งานวิจัยชิ้นนี้ได้ทำการศึกษาพัฒนาการการออกแบบช่องแสงด้านข้างในบริเวณที่นั่งอ่านหนังสือของอาคารกรณีศึกษาประเภทห้องสมุดในพื้นที่เขตกรุงเทพมหานคร โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเก็บรวบรวมลักษณะของรูปแบบช่องแสง รูปแบบของแผงบังแดด และศึกษาประสิทธิผลการให้แสงธรรมชาติของกรณีศึกษาด้วยโปรแกรม DIALux 4.7 โดยเก็บข้อมูลทางสถาปัตยกรรมจากการสำรวจอาคารจริงของอาคารกรณีศึกษาทั้งหมด 21 กรณี จากนั้นทำการสร้างรูปแบบมาตรฐานของช่องแสงโดยอ้างอิงจากข้อมูล อัตราส่วนพื้นที่ช่องแสงต่อพื้นที่ผนัง (Window to wall ratio: WWR) มุมระยะยื่นแผงบังแดดทางนอน (Vertical shading angle: VSA) และมุมระยะยื่นแผงบังแดดทางตั้ง (Horizontal shading angle: HSA) ของกรณีศึกษา โดยนำมาสร้างรูปแบบในโปรแกรมคอมพิวเตอร์ขึ้นใหม่ได้ 27 รูปแบบ เพื่อประเมินประสิทธิภาพการให้แสงธรรมชาติของช่องแสงแต่ละรูปแบบจากค่าความส่องสว่างเฉลี่ยทั้งปีและค่าความสม่ำเสมอของแสงใน 4 ทิศหลัก ผลการศึกษาพบว่าองค์ประกอบการออกแบบช่องแสงของกรณีศึกษาในช่วงปี พ.ศ. 2464-2505 การออกแบบช่องแสงเป็นไปตามการออกแบบประเพณีนิยมของอาคาร ช่วงปี พ.ศ. 2509-2521 พบการใช้ลูกเล่นแผงบังแดดทางนอนประกอบกับทางตั้ง ในช่วงปี พ.ศ. 2540-2552 รายละเอียดของแผงบังแดดถูกลดทอนน้อยลง และการวิเคราะห์ประสิทธิภาพการให้แสงธรรมชาติของรูปแบบมาตรฐานในแต่ละทิศ พบว่า กรณีช่องแสงทางทิศเหนือ ค่าการส่องสว่างได้ตามเกณฑ์ (300lx)เมื่อช่องแสงมีขนาด WWR ระหว่าง 0.59-0.82 และให้ค่าความสม่ำเสมอตามเกณฑ์ (0.5) เมื่อมีค่า VSA ที่ 42° แต่ WWR ที่ 0.37 จะให้ค่าความสม่ำเสมอตามเกณฑ์ เมื่อมีค่า VSA ที่ 70° โดยให้ผลเช่นเดียวกันกับกรณีช่องแสงทางทิศใต้ กรณีช่องแสงทางด้านทิศตะวันออกให้ค่าส่องสว่างสูงกว่าเกณฑ์เมื่อขนาดช่องมีค่า WWR ระหว่าง 0.37-0.82 แต่จะได้ค่าความสม่ำเสมอตามเกณฑ์เมื่อ WWR มีค่า 0.37 และมีค่า VSA เท่ากับ 90° เท่านั้น และกรณีช่องแสงทางทิศตะวันตกให้ค่าความสม่ำเสมอต่ำกว่าเกณฑ์และใกล้เคียงกันในทุกกรณีของขนาดช่องมีค่า WWR ระหว่าง 0.37-0.82 เว้นแต่กรณีที่มีค่า VSA ที่ 42° และ WWR เท่ากับ 0.82 เพื่อสรุปรวบรวมลักษณะการให้แสงของแต่ละรูปแบบมาตรฐานให้ผู้ค้นคว้าข้อมูลงานวิจัยสามารถคาดการณ์ลักษณะการให้แสงสว่างธรรมชาติของช่องแสงที่ออกแบบได้