วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ1) เพื่อศึกษากระบวนการและผลของการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้น 2) เพื่อเปรียบเทียบกระบวนการและผลของการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้นของโรงเรียนแต่ละแบบ 3) เพื่อศึกษาปัจจัยที่สนับสนุนและปัจจัยที่เป็นอุปสรรคต่อการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้นของโรงเรียนขนาดเล็กที่มีการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้น โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบพหุกรณีศึกษา 3 โรงเรียน ที่เปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาล 1 - ประถมศึกษาปีที่ 6 ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครนายก คือ โรงเรียน แช่มชื่น โรงเรียนสายกลาง และโรงเรียนบ้านท้าย ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยวิเคราะห์ ศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้นของโรงเรียนขนาดเล็ก การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา สร้างข้อสรุปแบบอุปนัยและเปรียบเทียบ ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการและผลของการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้นของทั้ง 3 โรงเรียนเป็นดังนี้ 1. กระบวนของการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้น 1.1 กระบวนการด้านการบริหารทั้ง 3 โรงเรียนมีโครงสร้างการบริหารเหมือนกันแตกต่างเพียงโรงเรียนสายกลางมีนักเรียนเข้ามามีส่วนร่วม การติดต่อประสานงานจะมีการแบ่งงานเป็นฝ่ายต่างๆและกำหนดขอบข่ายงานอย่างชัดเจน ส่วนโรงเรียน บ้านท้ายไม่มีการกำหนดขอบข่ายงาน และผู้บริหาร ครู และนักเรียนของทั้ง 3 โรงเรียนมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันและอยู่กันเหมือนครอบครัว 1.2 กระบวนการด้านหลักสูตร โรงเรียนแช่มชื่นแบ่งโครงสร้างหลักสูตรปฐมวัยและประถมศึกษาออกจากกัน ส่วน 2 โรงเรียนที่เหลือไม่มีโครงสร้างหลักสูตรปฐมวัย กิจกรรมเสริมหลักสูตรของโรงเรียนแช่มชื่นส่งเสริมด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนสายกลางเน้นด้านคุณธรรมจริยธรรม และโรงเรียนบ้านท้ายจัดเป็นโครงการส่งเสริมด้านการเรียนการสอน 1.3 กระบวนการด้านการเรียนการสอน โรงเรียนแช่มชื่นจัดชั้นเรียนรวมชั้น อ.1-2 ,ป.1-2 ,ป.3-4 และ ป.5-6 โรงเรียนสายกลางรวมชั้น อ.1-2, ป.2-3 และ ป.4-6 ส่วนโรงเรียนบ้านท้าย รวมชั้น อ.1-2 ,ป.1-2 และ ป.3-4 ทุกโรงเรียนใช้การเรียนทางไกลผ่านดาวเทียมจากไกลกังวลสลับกับครูสอน โดยส่วนใหญ่ครูสอนวิชาหลักและสอนในระดับชั้นที่ต่ำกว่าก่อน การวัดประเมินผลใช้วิธีการที่หลากหลายมีการวัดโดยใช้แบบทดสอบ ใบงาน แบบสังเกตทดสอบปลายภาคเรียน มีโรงเรียนสายกลางเพียงโรงเรียนเดียวที่มีการใช้แฟ้มสะสมผลงาน 2. ผลของการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้น 2.1 ผลของการจัดชั้นเรียนรวมชั้น พบว่ากระบวนการจัดการเรียนการสอนมีส่วนช่วยให้ผลสัมฤทธิ์ของนักเรียนสูงขึ้น โดยรวมแล้วโรงเรียนแช่มชื่นมีคะแนนเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมาคือโรงเรียนสายกลาง และโรงเรียนบ้านท้าย 2.2 ผลของการจัดชั้นเรียนแบบรวมชั้นด้านทักษะทางสังคม นักเรียนมีการพัฒนาทักษะทางสังคมที่สูงขึ้นโดยด้านที่พัฒนาเด่นชัดที่สุดคือความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และความรับผิดชอบ 3. ปัจจัยสนับสนุนและปัจจัยที่เป็นอุปสรรค 3.1 ปัจจัยสนับสนุนของทั้ง 3 โรงเรียน คือ การเรียนผ่านวังไกลกังวล ปัจจัยสนับสนุนที่แตกต่างคือโรงเรียนสายกลางมีการจ้างครูอัตราจ้าง และโรงเรียนบ้านท้ายมีผู้บริหารมาช่วยสอน และมีการจ้างครูมาสอนเป็นรายวันและรายชั่วโมง 3.2 ปัจจัยที่เป็นอุปสรรคของทั้ง 3 โรงเรียน คือ การขาดแคลนครู งบประมาณ ความเหนื่อยล้าในการสอนของครู นักเรียนไม่มีสมาธิในการเรียน