โครงการการสืบค้นและจัดการมรดกทางประวัติศาสตร์เพื่อการพัฒนาและอนุรักษ์แหล่ง ท่องเที่ยวชุมชนเวียงหนองหล่ม อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ มีวัตถุประสงค์ เพื่อสืบค้นและถ่ายทอดบันทึกเรื่องราวประวัติศาสตร์ของชุมชนในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และ เพื่อร่วมกันหาแนวทางในการพัฒนา ส่งเสริม และอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์โดย กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนเวียงหนองหล่ม ทำการศึกษาบริบทชุมชน ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับ สงครามโลกครั้งที่ 2 การสัมภาษณ์ผู้สูงอายุที่อยู่ในเหตุการณ์และมีส่วนร่วมในสงคราม กระบวนการมี ส่วนร่วมโดยผู้ที่อาศัยอยู่ในชุมชน ตลอดจนการจัดเวทีประชาคมเพื่อทวนสอบข้อมูลและระดมความ คิดเห็นจากทุกภาคส่วนเพื่อให้ได้ข้อมูลทางประวัติศาสตร์ และข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ ผลการ ศึกษาวิจัยพบว่า บริเวณชุมชนเวียงหนองหล่มเป็นแหล่งประวัติศาสตร์เส้นทางการเดินทัพของทหาร ไทยในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยมีสถานที่ยืนยันทางประวัติศาสตร์จำนวน 3 แห่ง คือ คูคลองที่ใช้ใน การหลบภัย, ต้นไม้ใหญ่ที่เป็นจุดสังเกตการณ์และเตือนภัย รวมถึงสถานที่ที่ทหารใช้ตั้งค่ายบริเวณ ชุมชนบ้านกิ่วพร้าว และบ้านป่าสักหลวง โดยมีการจัดทำแผนที่ท่องเที่ยวแหล่งประวัติศาสตร์ สงครามโลกครั้งที่ 2 เวียงหนองหล่มร่วมกันเพื่อให้ยุวมัคคุเทศก์สามารถนำโปรแกรมการท่องเที่ยว ดังกล่าวไปใช้ได้จริงในการนำนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติเข้าเยี่ยมชมพื้นที่ชุมชนวียง หนองหล่ม Exploration and Management of Historical Heritage for Tourism Development and Conservation of Wiang Nong Lom, Mae Chan District, Chiang Rai Province is a survey research initiated with two main objectives. The First is to investigate and document the history of community in the period after World War 2 and the Second is, by the participation of the community, to search for the guidelines in historic sites development, promotion and preservation. The investigation process includes the study of community context and data related to World War 2 history, the interview with seniors who have been in the period of World War 2, and also the community forums which taken place to verify the historical data as well as to obtain useful comment and suggestion from all sectors. The study result shows that the area of Wiang Nong Lom Community was once Thai military route used during World War 2, confirmed by three historical locations, which are ditches used for refuge, big tree used as observation and warning point, and military camp located at Ban Kew Prao and Ban Pa Sak Luang Community. The map of World War 2 Historical Sites in Wiang Nong Lom is made in order that young tourist guilds can actually use with both Thai and foreign tourists who come visiting Wiang Nong Lom Community.