โครงการวิจัยเรื่อง การจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติโดยมีชุมชนเป็นฐานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น : การจัดการอุทกภัยในปี 2554 มีวัตถุประสงค์เพื่อ1) สังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับการจัดการภัยพิบัติทาง ธรรมชาติโดยมีชุมชนเป็นฐานของอปท. 2) เพื่อศึกษาเงื่อนไขปัจจัยที่สนับสนุนการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติ โดยมีชุมชนเป็นฐานของอปท. และ 3) เพื่อสร้างข้อเสนอเชิงนโยบายต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการ ภัยพิบัติทางธรรมชาติโดยมีชุมชนเป็นฐาน ด้วยวิธีการถอดบทเรียนและสังเคราะห์ความรู้จาก1) อปท.ที่เป็น ตัวอย่างที่ดีของการจัดการอุทกภัยในปี พ.ศ. 2554 โดยมีชุมชนเป็นฐาน (ทต.หาดทนง จ.อุทัยธานี) และ 2) อปท. ที่เป็นตัวอย่างที่ดีในการจัดการอุทกภัยโดยมีอปท.เป็นฐาน (อบต.น้ำซึม จ.อุทัยธานี) ที่ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่มกับผู้เกี่ยวข้องกับการจัดการอุทกภัยในพื้นที่ ตามกรอบการถอดบทเรียน การจัดการภัยพิบัติฯ ที่ประกอบ ระยะก่อนเกิดภัยพิบัติ ระยะเผชิญภัยพิบัติและระยะหลังการเกิดภัยพิบัติ ผลการศึกษา พบว่าอปท.ทั้งสองแห่งต่างก็มีกระบวนการจัดการภัยพิบัติที่คล้ายคลึงกันกล่าวคือ 1) การเตรียมการก่อนเกิดภัยพิบัติ(การป้องกันภัยและการลดผลกระทบจากภัย การเตรียมพร้อมรับภัยและการ เตือนภัย) 2) การจัดการระหว่างเผชิญภัยพิบัติที่ยืดหยุ่นพร้อมปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์โดยเน้นที่ความ ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน และ 3) การจัดการหลังการเกิดภัยพิบัติที่มุ่งเน้นฟื้นฟูด้านเศรษฐกิจ และการบริการพื้นฐาน แต่จะพบว่า ทต.หาดทนง ให้ความสำคัญกับการเตรียมการก่อนเกิดภัยพิบัติ โดยเฉพาะ อย่างยิ่งขั้นบรรเทาภัย (Mitigation phase) และระยะเตรียมความพร้อม (Preparedness phase) ที่มีการเตรียม ความพร้อมทุกด้านก่อนโดยใช้ข้อมูล ความรู้และภูมิปัญญาที่มีอยู่ของชุมชน ซึ่งส่งผลให้เมื่อเผชิญภัยพิบัติ (Response phase) แล้วจะสามารถดำเนินการต่างๆได้อย่างรวดเร็วและเป็นระบบ รวมทั้งยังสามารถฟื้นฟูบูรณะ (Recovery phase) ระบบต่างๆในพื้นที่ที่เอื้อให้ประชาชนกลับเข้าสู่วิถีชีวิตปกติได้อย่างรวดเร็ว รวมทั้งยังให้ ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชนค่อนข้างมากโดยเฉพาะอย่างยิ่งในขั้นตอนการตัดสินใจและวางแผนการ ดำเนินงานขณะที่อบต.น้ำซึมให้ความสำคัญกับประเด็นที่กล่าวมาข้างต้นน้อยกว่าโดยเปรียบเทียบ ดังนั้น รัฐบาลและหน่วยงานส่วนกลางที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ควรสนับสนุน และส่งเสริมให้อปท. ได้ใช้แนวคิดการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติโดยมีชุมชนเป็นฐานสำหรับการดำเนินงาน ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในพื้นที่โดยกำหนดเป็นนโยบายในระดับประเทศ รวมทั้งการพัฒนาศักยภาพที่ จำเป็นด้านการบรรเทาและป้องกันสาธารณภัยที่ใช้แนวคิดชุมชนเป็นฐานให้กับผู้ที่เกี่ยวข้อง ในส่วนของอปท.นั้น การจัดทำแผนการภัยพิบัติฯควรเน้นการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ และการใช้ภูมิปัญญาเดิมในการจัดการ ภัยพิบัติ ควรให้ความสำคัญกับการดำเนินงานในระยะก่อนเกิดเหตุซึ่งเป็นขั้นตอนการเตรียมความพร้อมมากกว่า ที่เป็นอยู่ ควรมีการพัฒนาระบบและกลไกต่างๆที่จำเป็นและให้พร้อมต่อการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติ รวมทั้ง การสร้างเครือข่ายระหว่างอปท.ที่มีโอกาสเสี่ยงต่อภัยพิบัติประเภทเดียวกัน และหรือเครือข่ายการจัดการภัยพิบัติ กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งในพื้นที่และส่วนกลาง Community-based natural disaster management of local government administration: the 2011 flood management aimed to 1) synthesize body of knowledge regarding communitybased disaster management of the local government administration 2) to study factors that promote the community-based natural disaster management of local administration organization and 3) to propose policy recommendations to local administration organization regarding community-based natural disaster management. The study employed lesson-learned technique and the synthesis of knowledge from 1) good practice of community-based approach in natural disaster management of Hadthanong sub-district municipality in Uthaithani province and 2) good practice of ‘top-down’ approach in natural disaster management of Namsum sub-district administrative organization (SAO) Uthaithani province. The in-depth interviews and focus group discussion were conducted to collect data from the stakeholders who were responsible for the recent natural disaster management following the research framework. The findings showed that both local government administrations carried out similar management process as follows 1) the preparedness phase before the crisis (prevention, impact reduction, preparation and warning) 2) flexible response during the crisis that focused on life safety and property protection 3) recovery phase after the crisis that included restoring economy, and reconstructing infrastructure services. However, it was found that Hadthanong sub-district municipality paid more attention on the preparation process before the crisis, in particular the mitigation phase and the preparedness phase. The preparation process included providing information, knowledge, and intellect of the community ready for the response phase and the recovery phase when actions taken to a quick return to a normal or even safer situation. It was also reported that Hadthanong paid more attention to community participation in particular in the decision making and planning processes in comparison with Namsum sub-district administrative organization. Consequently, the responsible governmental and central administrative units should promote the community-based natural disaster management and facilitate the local government administration. National policy formulation regarding the community-based management should be endorsed. The workers’ essential competencies for the mitigation process should also be enhanced. The local government administration unit should encourage the participation and promote the use of community local wisdom for the natural disaster management. It should pay attention on preparedness activities that taken place before the crisis, the system and mechanism that needed to manage the crisis should also be designed. The disaster management networks should be built both among local government administrations of those communities at risk and with the concerned governmental units.