การศึกษาวิจัยในครั้งนี้เป็นการค้นหาตัวชี้วัดที่เหมาะสมในการวัดความเข้มแข็งของการเมืองภาคประชาชนในระดับท้องถิ่น เพื่อประเมินผลการกระจายอานาจสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ขององค์การบริหารส่วนตาบล จานวน 5 แห่ง ได้แก่ ตาบลแพงใหญ่ หนามแท่ง แจระแม ขี้เหล็ก และหัวเรือ ในการส่งเสริมให้เกิดการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน ที่นาไปสู่การสร้างความเข้มแข็งของการเมืองภาคประชาชนในระดับท้องถิ่นตามตัวชี้วัดดังกล่าว โดยเลือกใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ อันได้แก่ การศึกษาจากเอกสาร การศึกษาภาคสนาม และการวิเคราะห์ชุมชนแบบมีส่วนร่วม เป็นวิธีการสาคัญในการศึกษา และเพิ่มการสารวจและรวบรวมข้อมูลแบบปริมาณ เพื่อนาข้อมูลตัวเลขและสถิติที่ได้จากการสารวจมาใช้เป็นส่วนประกอบหนึ่งของการศึกษาวิเคราะห์เพื่อเสริมการศึกษาเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า ในด้านหลักการหรือฐานคิด การกระจายอานาจได้ทาให้ความเข้าใจต่อการเมืองภาคประชาชนของชาวบ้านดีขึ้น แต่เมื่อพิจารณาที่มุมมองของกระบวนการกระจายอานาจ ผู้วิจัยกลับพบว่าในภาพรวมการดาเนินงานต่างๆ ขององค์การบริหารส่วนตาบลในพื้นที่ต่างๆ ดังกล่าว ไม่ได้นาไปสู่การสร้างความเข้มแข็งของการเมืองภาคประชาชน ตามตัวชี้วัดที่ได้ตั้งไว้ ได้แก่ (1) การส่งเสริมให้เกิดการกากับ ดูแล ควบคุม นักการเมืองระดับชาติ/ท้องถิ่น (2) การให้ข้อมูลข่าวสารแก่ชุมชนอย่างทั่วถึง และ (3) การส่งเสริมให้เกิดความกระตือรือร้นในการเข้าร่วมกิจกรรมส่วนรวมของชุมชน/ท้องถิ่น ซึ่งองค์การบริหารส่วนตาบลจักต้องปรับกระบวนทัศน์ของตนเองด้วยการพัฒนากระบวนการสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่นให้เกิดขึ้นอย่างจริงจัง This study aims to find proper indicators for measuring and evaluating the strength of civil politics which come from the results of decentralization policy which leads to people participation in five subdistricts of Ubonratchatani including Namthang, Pangyai, Huareau, Jaramae, and Keeleak. This qualitative research bases on documents, field trips, participatory observation, and survey. Also, collecting quantitative data has been applied for supplement the qualitative analysis. It has been found that, in conceptually, the decentralization policy increases local people's consciousness and understanding. However, while we consider the process of decentralization, the overall picture in implementation policy in local organizations in those areas does not lead to strengthen civil politics. This result have been evaluated from the research indicators which are (1) the support for monitoring local or national politicians (2) the ability of the community to access to complete information, and (3) the enthusiastic support in participation in community and local activities. Therefore, it is recommended that local administrations need to adjust their paradigms seriously to enhance the process of developing people's participation in local level.