สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เป็นหน่วยงานรัฐที่มีหน้าที่และบทบาทสำคัญในการ คุ้มครองผู้บริโภคภายในประเทศ จากมติคณะรัฐมนตรีวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2553 กำหนดให้ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาต้องถ่ายโอนงานตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารให้เป็นไปตาม มาตรฐาน GMP เพื่อใช้ประกอบการออกใบอนุญาต ให้เสร็จภายในปีงบประมาณ 2554 เพื่อเปิดโอกาส ให้หน่วยงานเอกชนหรือภาคส่วนอื่นที่มีศักยภาพ เข้ามามีส่วนร่วมในบทบาทการคุ้มครองความ ปลอดภัยให้แก่ผู้บริโภค ในขณะเดียวกันจากการเปิดการค้าเสรีทำให้หลายประเทศ ได้พยายามเข้ามาขอ ทำความเท่าเทียม (equivalence) ของข้อกฎหมายและวิธีการปฏิบัติด้านความปลอดภัยอาหารกับประเทศ ไทย ทั้งนี้เพื่อผลประโยชน์สำหรับการค้าระหว่างประเทศ เช่น ประเทศนิวซีแลนด์ ซึ่งมีความเข้มแข็ง ในระบบการตรวจรับรองความปลอดภัยอาหาร โดยนำหลักการด้านระบบการตรวจสอบและออก ใบรับรองด้านอาหารของ CCFICS (Codex Committee on Food Import and Export Inspection and Certification Systems) มาประยุกต์ใช้อย่างเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ตามข้อตกลงการค้าสินค้าของ อาเซียน (ASEAN Trade in Good Agreement : ATIGA) ที่จะนำไปสู่การจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจ อาเซียนในปี ค.ศ. 2015 หรือ พ.ศ. 2558 กำหนดให้มีการสร้างบทบัญญัติด้านมาตรฐาน กฎระเบียบทาง เทคนิค และกระบวนการตรวจสอบและรับรอง ที่สอดคล้องกับมาตรฐานขององค์การระหว่างประเทศ ว่าด้วยมาตรฐาน หรือ ISO ด้วยความถูกต้องครบถ้วน (integrity) ความเป็นกลาง (impartiality) ความ เป็นอิสระ (independence) และความโปร่งใส (transparency) โครงการวิจัยนี้จึงได้ศึกษากฎหมายไทยในปัจจุบันที่เกี่ยวข้องการตรวจสอบและรับรอง มาตรฐานคุณภาพอาหาร และระบบและกลไกการควบคุมอาหารที่ผลิตเพื่อจำหน่ายในประเทศ ระบบ การนำเข้าอาหาร รวมทั้งข้อตกลงการค้าสินค้าของอาเซียน (ATIGA) ว่าด้วยมาตรฐาน กฎระเบียบทาง เทคนิคและกระบวนการตรวจสอบและรับรอง และหลักการของ CCFICS เปรียบเทียบกับรูปแบบ ระบบการตรวจรับรองคุณภาพมาตรฐานอาหารเพื่อการนำเข้าและส่งออกของประเทศนิวซีแลนด์ เพื่อ ศึกษาแนวทางการพัฒนาศักยภาพผู้ตรวจประเมิน GMP ของสถานที่ผลิตอาหาร และการพัฒนาระบบ และกลไกในการตรวจสอบและรับรองคุณภาพมาตรฐานอาหารที่เหมาะสม และสอดคล้องกับสากล และแนวทางในการออกกฎระเบียบ เพื่อรองรับการถ่ายโอนงานตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารให้ เป็นไปตามมาตรฐาน GMP จากการวิเคราะห์กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบและรับรองมาตรฐานคุณภาพอาหาร 3 ฉบับ ได้แก่ พระราชบัญญัติการมาตรฐานแห่งชาติ พ.ศ.2551 พระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ.2551 และ พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ.2522 สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา สามารถนำ กฎหมายที่เกี่ยวข้องดังกล่าวมารองรับระบบตรวจสอบและรับรองที่จะจัดทำขึ้น โดยภารกิจภายใต้การ ix กำกับดูแลของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)ที่สามารถถ่ายโอนงานให้แก่ หน่วย ตรวจสอบ (Inspection Body; IB) ในการตรวจสถานที่ผลิตอาหารเพื่อขอใบอนุญาตสถานที่ผลิต หรือ ต่ออายุใบอนุญาต หรือ ตรวจสุมตัวอย่างสินค้านำเข้า โดยหน่วยตรวจจะไม่ดำเนินการให้การรับรอง แต่ จะรายงานผลการตรวจประเมินมายัง อย. เพื่อประกอบการอนุญาต หรือต่อใบอนุญาต โดย อย. จะเป็นผู้ กำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไข ที่สอดคล้องกับ พรบ.การมาตรฐานแห่งชาติ พ.ศ. 2551 พรบ.มาตรฐาน สินค้าเกษตร พ.ศ. 2551 และภารกิจของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ตามพรบ.อาหาร พ.ศ. 2522 และมาตรฐานสากล ดังนี้ 1) กำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการขึ้นทะเบียนหน่วยตรวจ (IB) อ้างอิงตามมาตรฐานระบบคุณภาพ ISO 17020 ว่าด้วยข้อกำหนดทั่วไปสำหรับหน่วยตรวจ 2)กำหนด คุณสมบัติของของผู้ตรวจประเมิน และเกณฑ์ประเมินสมรรถนะของผู้ตรวจประเมิน 3) กำหนด หลักสูตรการอบรมผู้ตรวจประเมิน อย่างไรก็ตามการดำเนินการจะมีประสิทธิผลต้องได้รับการ สนับสนุนด้านงบประมาณที่เพียงพอต่อการดำเนินงานตามแผนงาน อุปกรณ์สำหรับการตรวจสอบ ห้องปฏิบัติการในการตรวจสอบ ระบบการจัดทำฐานข้อมูลในการดำเนินการคุ้มครองผู้บริโภค และการ จัดเก็บข้อมูลที่การเชื่อมโยงเครือข่ายกันทั้งประเทศ นอกจากนั้นระบบตรวจสอบจะต้องสอดคล้องกับระบบอาเซียนที่อยู่ระหว่างการดำเนินการ ภายใต้คณะกรรมการที่ปรึกษาด้านมาตรฐานและคุณภาพของอาเซียน (The ASEAN Consultation Committee on Standards and Quality ; ACCSQ) ที่อ้างอิงตามมาตรฐานขององค์การระหว่างประเทศว่า ด้วยมาตรฐาน (ISO) ความตกลงของ WTO และตามหลักการและแนวทางปฏิบัติของระบบการ ตรวจสอบและรับรองสินค้าอาหารนำเข้าและส่งออกระหว่างประเทศของ Codex หรือ CCFICS Food and Drug Administration (FDA) is the government office whose responsibilities and keys roles are consumer protection. Because of the Cabinet opinion on 11 May, 2010 imposed that FDA should transfer the inspection task for GMP food establishment approval to the private organizations or other potential organizations in 2011. In the meanwhile many countries have tried to do the equivalence in regulation and food safety control system for free trade such as New Zealand, whose food safety certification system is very efficient, by adopting Guideline of Codex Committee on Food Import and Export Inspection and Certification System (CCFICS) into practice. Besides this, ASEAN Trade in Good Agreement (ATIGA), which has lead to AEC in 2015, has addressed the article for standards, technical regulations and conformity assessment procedures, which are complied with ISO Standards in the integrity, impartiality, independence and transparency. This project has studied the National Standard Act BE. 2551, Agricultural Standard Act BE. 2552 and Food Act BE. 2522, which are concern in the conformity assessment and certification system, food standards, national control system and also food import control system. ATIGA on standards, technical regulations and conformity assessment procedures and comparison of principles of CCFICS and New Zealand food import and export system were studied as the guideline for developing the suitable inspection and conformity assessment system, which can support the transferring some tasks of FDA. The result of 3 Acts analysis found that FDA can transfer the GMP inspection task for GMP food establishments approval, approval extending and food import sampling to the recognized Inspection Bodies or IB under the National Standard Act BE. 2551 and Agricultural Standard Act BE. 2552. The recognized Inspection Bodies cannot certify the food establishment by themselves, but they have to report the assessment result to FDA for approval or extending the approval. FDA will set up the criterion and conditions which are complied with the National Standard Act BE. 2551 and the Agricultural Standard Act BE. 2552. The duties of FDA are 1) designation the criterion and conditions for IB recognition followed ISO 17020 on General Criteria for the operation of various types of bodies performing inspection (1998). 2) designation the requirements for the inspector and assessment criteria of inspector’s efficiency and 3) designation the training courses for xi the inspector. However the prosperity of the designed system depends on budget supporting for managing the plan, inspection equipment, laboratories, database system for the consumer protection and linkage of the database systems to the whole country. Then the inspection system should be complied with the ASEAN system, which is proceeding under The ASEAN Consultation Committee on Standards and Quality or ACCSQ. This system is referred to ISO, WTO Agreement and CCFICS.