วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

วงปี่พาทย์บ้านใหม่หางกระเบน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นวงปี่พาทย์ที่มีชื่อเสียงและเป็นที่รู้จักในสังคมดนตรีไทย มีลักษณะเป็นสถาบันครอบครัวทำหน้าที่สืบทอดและสะสมวิชาความรู้ด้านวัฒนธรรมดนตรีปี่พาทย์ และเป็นแหล่งผลิตนักดนตรีไทยที่มีความสำคัญของชาติ งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง การถ่ายทอดความรู้ และสายสืบทอดความรู้ของวงปี่พาทย์บ้านใหม่หางกระเบน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดำเนินการวิจัยโดยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการลงพื้นที่ภาคสนามเพื่อทำการสัมภาษณ์ และวิจัยจากเอกสาร ผลจากการศึกษาพบว่า วงปี่พาทย์บ้านใหม่หางกระเบน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีต้นกำเนิดมาตั้งแต่ครั้งต้นยุคกรุงรัตนโกสินทร์ และสืบทอดกิจการมาจนกระทั่งถึงปัจจุบันผ่านผู้นำวงถึง ๓ ชั่วอายุคน โดยเป็นบุคคลภายในสกุลเกิดผล คือ นายวน เกิดผล นายสังเวียน เกิดผล และนายวิเชียร เกิดผล ในเรื่องการถ่ายทอดความรู้พบว่า มีวิธีการถ่ายทอดความรู้แบบมุขปาฐะ เน้นระเบียบและวิธีการที่โบราณจารย์ได้ถ่ายทอดไว้อย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะองค์ความรู้ของสำนักดนตรีบ้านพาทยโกศล อันเป็นแนวทางและวิธีการปฏิบัติ ของครูจางวางทั่ว พาทยโกศล ที่ถูกถ่ายทอดผ่านครูดนตรีไทยผู้มีชื่อเสียงของสำนักดนตรีพาทยโกศล คือ ครูฉัตร สุนทรวาทิน ครูช่อ สุนทรวาทิน และครูอาจ สุนทร ในเรื่องสายสืบทอดความรู้พบว่า องค์ความรู้ของวงปี่พาทย์บ้านใหม่หางกระเบน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีสายสืบทอดทั้งที่เป็นบุคคลภายในและภายนอกตระกูลเกิดผลองค์ความรู้ต่างๆ ยังคงได้รับการสืบทอดมาจนกระทั่งถึงปัจจุบัน