วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2524

วัตถุประสงค์ของการวิจัย เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบความคิดเห็นของครูและนักเรียนเกี่ยวกับคุณภาพของหนังสือเรียนวิชาสังคมศึกษา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ซึ่งกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ จัดพิมพ์ขึ้นใช้ในปีพุทธศักราช 2522 โดยพิจารราคุณสมบัติของหนังสือเรียน 3 ด้านคือ สาระด้านความรู้ สาระด้านสติปัญญา และอุปกรณ์ช่วยการเรียนการสอนในหนังสือเรียน วิธีดำเนินการวิจัย ผู้วิจัยได้ศึกษาเกี่ยวกับเกณฑ์ในการวิเคราะห์หนังสือเรียน ซึ่งนักการศึกษาที่มีชื่อเสียงทั้งในประเทศและต่างประเทศได้เสนอแนะไว้ เพื่อเป็นแนวทางในการสร้างเกณฑ์สำหรับวิเคราะห์และสร้างแบบสอบถามความคิดเห็นของครูและนักเรียนเกี่ยวกับคุณภาพของหนังสือเรียนวิชาสังคมศึกษา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ตัวอย่างประชากรของการวิจัยครั้งนี้ได้แก่ครูจำนวน 76 คน และนักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 400 คน ในโรงเรียนรัฐบาลและโรงเรียนราษฎร์รวม 20 แห่ง ในกรุงเทพมหานคร ข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์โดยหาค่าร้อยละ หาค่าเฉลี่ย ( X ) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D) และเปรียบเทียบความคิดเห็นของครูและนักเรียนโดยใช้ค่า t สรุปผลการวิจัย เกี่ยวกับการใช้หนังสือเรียนปรากฏว่าครูร้อยละ 64.47 ใช้หนังสือเรียนเป็นหลักในการสอนเพียงบางชั่วโมงเท่านั้น โดยค้นคว้าเรื่องราวจากหนังสืออ่านประกอบเล่มอื่นเพิ่มเติมเนื้อเรื่องตามหัวข้อในหนังสือ วิธีใช้หนังสือเรียน ครูประมาณร้อยละ 60.53 สั่งให้นักเรียนอ่านหนังสือมาก่อนและครูอธิบายในชั้นเรียน นักเรียนส่วนใหญ่เห็นว่าเนื้อหาของหนังสือเรียนไม่สัมพันธ์กัน แต่มีเนื้อหาเกินกว่าที่หลักสูตรกำหนด และบางเรื่องจะขาดรายละเอียดที่จำเป็นไปส่วนประกอบที่ครูต้องการให้มีในหนังสือเรียนที่สำคัญ คือ กิจกรรมเสนอแนะท้ายบท บทสรุป การพิมพ์ที่ชัดเจน ภาพประกอบที่มีสี ภาคผนวก หนังสืออ้างอิง ดัชนีและอภิธานศัพท์ นักเรียนส่วนใหญ่เห็นว่าหนังสือเรียนมีคุณภาพดีแต่เมื่อนักเรียนอ่านหนังสือเรียนแล้วต้องให้ครูอธิบายเพิ่มเติมทีหลังจึงจะเข้าใจอย่างชัดเจน นักเรียนต้องการให้ครูใช้หนังสือเรียนเป็นหลักในการสอน และเห็นว่าครูควรค้นคว้าเพิ่มเติมจากหนังสืออื่นประกอบ ซึ่งจะทำให้นักเรียนเรียนวิชาสังคมศึกษาเข้าใจดียิ่งขึ้น นอกจากนั้นนักเรียนมีความคิดเห็นว่าเนื้อหาในหนังสือเรียนบางส่วนย่อเกินไป ทำให้เข้าใจยาก ส่วนประกอบหนังสือเรียนที่นักเรียนต้องการให้มีเพิ่มขึ้น ที่สำคัญคือ มีตัวพิมพ์ที่ชัดเจน บทสรุป แบบฝึกหัด หนังสืออ้างอิง และภาพประกอบที่มีสีธรรมชาติ ในการเปรียบเทียบความคิดเห็นของครูและนักเรียน เกี่ยวกับคุณภาพของหนังสือเรียนในสาระด้านความรู้ ปรากฏว่าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนความคิดเห็นเกี่ยวกับด้านเนื้อหาให้ความรู้และข้อเท็จจริงที่ค้นพบใหม่ ทันสมัยและสอดคล้องกันสภาพสังคมปัจจุบัน นั้น ปรากฏว่าไม่แตกต่างกัน เกี่ยวกับคุณภาพของหนังสือเรียนในสาระด้านสติปัญญา ปรากฏว่าความคิดเห็นของครูและนักเรียนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนความคิดเห็นเกี่ยวกับด้านเนื้อหาช่วยส่งเสริมให้เกิดทัศนคติที่ดีต่อบุคคล สังคม บ้านเมือ และต่อประเทศเพื่อนบ้าน เนื้อหาช่วยกระตุ้นให้นักเรียนอภิปรายปัญหาต่างๆ และเนื้อหาช่วยให้นักเรียนมีความรู้ที่เป็นพื้นฐานเกี่ยวกับการตัดสินใจในการแก้ปัญหาต่าง ๆ นั้น ปรากฏว่าไม่แตกต่างกัน ในด้านอุปกรณ์ช่วยการเรียนการสอนในหนังสือเรียน ปรากฏว่าความคิดเห็นของครูและนักเรียนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ยกเว้นในด้านความคิดเห็นเกี่ยวกับชื่อหนังสือเรียนสอดคล้องกับเนื้อหาในหนังสือเรียน ชื่อหนังเรียนน่าสนใจสามารถสื่อความหมายได้ชัดเจนกับมีสารบัญชัดเจนไม่แตกต่างกัน