วิทยานิพนธ์ (อ.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และเปรียบเทียบลักษณะทางกล สัทศาสตร์ของพยัญชนะ สระ และ วรรณยุกต์ ใน 1) ภาษาไทยมาตรฐานสำเนียงใต้ (ทส.) 2) ภาษาไทยมาตรฐาน (ทม.) และ 3) ภาษาไทยถิ่นใต้ (ทต.) ผู้ให้ข้อมูลกลุ่มที่ 1 และ 3 เป็นคนกลุ่มเดียวกันซึ่งพูด ทต. (พัทลุง) เป็นภาษาแม่ และผ่านการคัดเลือกจากคณาจารย์และเพื่อนนักเรียนว่าพูด ทม. แตกต่างจากคนกรุงเทพฯ ส่วนผู้ให้ข้อมูลกลุ่มที่ 2 พูด ทม. เป็นภาษาแม่ และผ่านการคัดเลือกจากคณาจารย์และเพื่อนนักเรียนว่าพูด ทม. ถูกต้องชัดเจน ผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายจำนวน 10 คน ในแต่ละกลุ่ม (เพศละ 5 คน) ลักษณะทางกลสัทศาสตร์และรายการคำทดสอบโดยรวม (test token) ในงานวิจัยนี้ ได้แก่ ช่วงเวลาเริ่มเสียงก้องของพยัญชนะกักในคำจำนวน 1,620 คำ ค่าความถี่ฟอร์เมินต์และ ค่าระยะเวลาของสระในคำจำนวน 3,690 คำ และค่าความถี่มูลฐานของวรรณยุกต์ในคำจำนวน 930 คำ ผู้วิจัยได้ใช้โปรแกรมพราต (Praat) ในการวิเคราะห์ลักษณะทางกลสัทศาสตร์ พร้อมทั้งทดสอบความแตกต่างของค่าต่าง ๆ ด้วย t-Test ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ p<0.05 ผลการศึกษาพบว่า ความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่าง ทส. กับ ทม. มีดังนี้ 1) ช่วงเวลาเริ่มเสียงก้องของพยัญชนะกักทุกลักษณะการออกเสียง 2) ค่าความถี่ฟอร์เมินต์ที่ 1 กับที่ 2 ในบางสระ ได้แก่ /ɛ/ /ł/ /ə/ /а/ /ɔ/ /ɛː/ /əː/ /oː/ /ɔː/ และค่าระยะเวลาในบางสระ ได้แก่ /ə/ /ɛː/ /аː/ /uː/ /ɔː/ 3)ค่าความถี่มูลฐานของวรรณยุกต์ทุกหน่วยเสียง ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้ช่วยให้กล่าวได้ว่า ทม. ที่ออกเสียงโดยคนใต้แตกต่างจากคนกรุงเทพฯ นั้น มีสาเหตุหลักจากการออกเสียงพยัญชนะกักและวรรณยุกต์ ส่วนการออกเสียงสระเป็นสาเหตุรอง นอกจากนี้ยังพบว่า ทส. มีลักษณะทางเสียงบางประการที่ถูกแทรกแซงโดย ทต. เช่น วรรณยุกต์สามัญ ขณะเดียวกัน ทส. ก็มีลักษณะทางเสียงบางประการอยู่ตรงกลางระหว่าง ทม. กับ ทต. เช่น สระเดี่ยวเสียงยาว