วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

บริบททางสังคมมีบทบาทสำคัญยิ่งต่อการสร้างอัตลักษณ์ เนื่องจากวาทกรรมชุดต่างๆ ในแต่ละช่วงเวลา มีบทบาทสำคัญยิ่งในการกำหนดความคิดและพฤติกรรมของตัวละคร บริบททางสังคมที่เปลี่ยนไปย่อมทำให้อัตลักษณ์ตัวละครเปลี่ยนไปด้วย นอกจากนั้นบริบททางสังคมยังมีบทบาทตัดสินอีกด้วยว่า อัตลักษณ์ที่ผลิตขึ้นมานั้นจะได้รับการยอมรับมากน้อยเพียงใด อัตลักษณ์ที่ใกล้เคียงกันจึงอาจได้รับการยอมรับต่างกันเมื่ออยู่ในบริบททางสังคมต่างกัน วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างอัตลักษณ์ของตัวละครกับบริบททางสังคมที่เปลี่ยนไปดังกล่าว โดยศึกษาจากนิยายโรมานซ์แนวข้ามภพชาติของไทย 6 เรื่อง ได้แก่ แต่ปางก่อน ของ แก้วเก้า เพรงภพ ของ คีตาญชลี กฤตยา ของ ทมยันตี ด้วยแรงอธิษฐาน ของ กิ่งฉัตร รอยไหม ของ พงศกร และ นิมิตรา ของ วรางคณา ผลการศึกษาพบว่า นิยายโรมานซ์แนวข้ามภพชาติของไทยเหล่านี้ได้เผยให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของบริบททางสังคม ที่มีอิทธิพลต่อการสร้างอัตลักษณ์ของตัวละคร และสถานะการเป็นที่ยอมรับของตัวละครที่ต่างกันในแต่ละช่วงเวลาได้อย่างแยบคาย ในฐานะที่เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ความรักของตัวละครเอกผิดหวังหรือสมหวังต่างกัน กล่าวคือในภพอดีต ความเข้มงวดในเรื่องชนชั้น เพศสถานะ และชาติพันธุ์เป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้ความรักของตัวละครเอกไม่ได้รับการยอมรับและถูกกีดกัน แต่เมื่อถึงภพปัจจุบันอิทธิพลของทุนนิยมและแนวคิดประชาธิปไตย ได้ทำให้ความเข้มงวดดังกล่าวคลายตัวลง ส่งผลให้ความรักของตัวละครเอกที่เกิดขึ้นบนพื้นฐานของความแตกต่าง สามารถประสบความสำเร็จได้