วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2529

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการลิดรอนเสรีภาพที่มีต่อการต่อต้านทางจิตของนักเรียนชายและหญิงในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ตามเงื่อนไขการทดลอง คือ เงื่อนไขลิดรอนเสรีภาพโดยบุคคล เงื่อนไขลิดรอนเสรีภาพโดยสถานการณ์ และเงื่อนไขควบคุม กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนบางกะปิ อำเภอบางกะปิ กรุงเทพมหานคร จำนวน 90 คน เพศชาย 45 คน เพศหญิง 45 คน กลุ่มตัวอย่างจะถูกสุ่มเข้ารับเงื่อนไขทดลองทั้ง 3 เงื่อนไขที่กล่าวข้างต้น เงื่อนไขละ 30 คน เพศละ 15 คน เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง เป็นสิ่งของ 6 ชิ้นที่จะให้นักเรียนจัดอันดับและประเมินความชอบ ในการทดลองขั้นที่ 1 และ 2 และมาตรวัดทัศนคติต่อผู้ช่วยทดลอง ซึ่งนักเรียนจะตอบในตอนท้ายของการทดลองขั้นที่ 2 ในการทดลองขั้นที่ 1 นักเรียนจะถูกเหนี่ยวนำให้รับรู้และเชื่อว่าจะได้รับของตอบแทน 1 ชิ้น หลังจากเข้าร่วมโครงการวิจัยโดยเขาจะได้เลือกของจากสิ่งของที่ผู้ช่วยทดลองจะให้เลือก 2 ชิ้น ในขั้นที่ 2 นักเรียนเข้ารับเงื่อนไขการทดลองตามที่ถูกสุ่มไว้เป็น 3 เงื่อนไขแล้วตอบมาตรวัดทัศนคติ ตัวแปรตามที่วัดคือการต่อต้านทางจิต และคะแนนทัศนคติต่อผู้ช่วยทดลอง สถิติที่ใช้วิเคราะห์ความแปรปรวนสองทาง และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยเป็นรายคู่ด้วยวิธีของเชฟเฟ ผลการวิจัยพบว่า 1. นักเรียนในเงื่อนไขลิดรอนเสรีภาพโดยบุคคลเกิดการต่อต้านทางจิตมากว่านักเรียนใน เงื่อนไขลิดรอนเสรีภาพโดยสถานการณ์ และเงื่อนไขควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (P  .01). 2. นักเรียนในเงื่อนไขลิดรอนเสรีภาพโดยสถานการณ์เกิดการต่อต้านทางจิตแตกต่างจากนักเรียนในเงื่อนไขควบคุมอย่างไม่มีนัยสำคัญ. 3. นักเรียนในเงื่อนไขลิดรอนเสรีภาพโดยบุคคลมีทัศนคติในทางบวกต่อผู้ช่วยผู้ทดลองน้อยกว่านักเรียนในเงื่อนไขลิดรอนเสรีภาพโดยสถานการณ์ และเงื่อนไขควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (P  .001). 4. นักเรียนในเงื่อนไขลิดรอนเสรีภาพโดยสถานการณ์มีทัศนคติในทางบวกต่อผู้ช่วยผู้ทดลองแตกต่างกับนักเรียนในเงื่อนไขควบคุม อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ 5. นักเรียนชายและนักเรียนหญิงเกิดการต่อต้านทางจิต แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ 6. นักเรียนชายและนักเรียนหญิงมีทัศนคติต่อผู้ช่วยผู้ทดลอง แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ