วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2528

วัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้ คือ เพื่อศึกษาระดับความเข้ม และพฤติกรรมการแสดงออกทางอารมณ์โกรธ ดีใจ และเสียใจของนักเรียนมัธยมศึกษา เมื่ออยู่ต่อหน้าพ่อแม่-ครูอาจารย์ เมื่อยู่ต่อหน้าเพื่อน เมื่ออยู่ต่อหน้าคนแปลกหน้า และเมื่ออยู่ตามลำพัง กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนระดับชั้นมัธยมปีที่ 2 และมัธยมปีที่ 5 จากโรงเรียนรัฐบาลในกรุงเทพมหานคร แบ่งเป็นนักเรียนชาย 252 คน และนักเรียนหญิง 252 คน รวมจำนวนทั้งหมด 504 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างเป็นเรื่องสั้นเร้าอารมณ์โกรธ ดีใจ และเสียใจ อารมณ์ละ 1 เรื่อง แบ่งแบบสอบถามออกเป็น 2 ตอน คือตอนที่ 1 เป็นคำถามเกี่ยวกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นของนักเรียน และตอนที่ 2 เป็นคำถามเกี่ยวกับระดับความเข้ม และพฤติกรรมการแสดงออกทางอารมณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยทำการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียวแบบวัดซ้ำของระดับความเข้มของการแสดงออกทางอารมณ์ และเปรียบเทียบรายคู่โดยใช้สูตรของตูกี (เอ) คำนวณหาค่าร้อยละของพฤติกรรมการแสดงออกทางอารมณ์ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ระดับความเข้มของการแสดงออกทางอารมณ์ในสถานการณ์ที่แตกต่างกัน พบว่า 1. นักเรียนมัธยมศึกษามีระดับความเข้มของการแสดงอารมณ์โกรธ แตกต่างกันในแต่ละสถานการณ์ ทั้งนี้นักเรียนมัธยมศึกษารับรู้ว่าตนจะแสดงอารมณ์โกรธออกมามากที่สุดเมื่ออยู่ตามลำพัง และแสดงอารมณ์โกรธออกมาลดน้อยลงไปตามลำดับเมื่ออยู่ต่อหน้าเพื่อน เมื่ออยู่ต่อหน้าพ่อแม่-ครูอาจารย์ และเมื่ออยู่ต่อหน้าคนแปลกหน้า 2. นักเรียนมัธยมศึกษามีระดับความเข้มของการแสดงอารมณ์ดีใจ แตกต่างกันในแต่ละสถานการณ์ ทั้งนี้นักเรียนมัธยมศึกษารับรู้ว่าตนจะแสดงอารมณ์ดีใจออกมามากที่สุดเมื่อยู่ต่อหน้าเพื่อน และแสดงอารมณ์ดีใจออกมาลดน้อยลงไปตามลำดับเมื่ออยู่ตามลำพัง เมื่ออยู่ต่อหน้าพ่อแม่-ครูอาจารย์ และเมื่ออยู่ต่อหน้าคนแปลกหน้า 3. นักเรียนมัธยมศึกษามีระดับความเข้มของการแสดงอารมณ์เสียใจ แตกต่างกันในแต่ละสถานการณ์ ทั้งนี้นักเรียนมัธยมศึกษารับรู้ว่าตนจะแสดงอารมณ์เสียใจออกมามากที่สุดเมื่ออยู่ตามลำพัง และแสดงอารมณ์เสียใจออกมาลดน้อยลงไปตามลำดับเมื่ออยู่ต่อหน้าเพื่อน เมื่ออยู่ต่อหน้าพ่อแม่-ครูอาจารย์ และเมื่ออยู่ต่อหน้าคนแปลกหน้า พฤติกรรมการแสดงออกทางอารมณ์ในสถานการณ์ที่แตกต่างกัน พบว่า 1. เมื่อมีอารมณ์โกรธ นักเรียนมัธยมศึกษาจะพยายามควบคุมสีหน้าของตนเมื่ออยู่ต่อหน้าพ่อแม่-ครูอาจารย์ ทั้งนี้เมื่ออยู่ตามลำพัง และเมื่ออยู่ต่อหน้าเพื่อนเขาจะแสดงสีหน้าบึ้งตึงไม่พอใจ และกัดฟันด้วยความโมโห อย่างไรก็ตามเขาจะไม่แสดงพฤติกรรมการพูดคำหยาบ-ด่าทอและขว้างปาสิ่งของในทุกสถานการณ์ 2. เมื่อมีอารมณ์ดีใจ นักเรียนมัธยมศึกษาจะพยายามควบคุมสีหน้าของตนเมื่ออยู่ต่อหน้าพ่อแม่-ครูอาจารย์ ทั้งนี้เมื่ออยู่ต่อหน้าเพื่อนเขาจะแสดงพฤติกรรมที่สนุกสนาน อาทิเช่น มีสีหน้ายิ้มแย้ม ปรบมือ หัวเราะสนุกสนาน ตะโกนโห่ร้อง และกระโดดโลดเต้น อย่างไรก็ตามเขาจะไม่แสดงอาการร้องไห้ออกมาในทุกสถานการณ์ 3. เมื่อมีอารมณ์เสียใจ นักเรียนมัธยมศึกษาจะพยามยามควบคุมสีหน้าของตนเมื่ออยู่ต่อหน้าพ่อแม่-ครูอาจารย์ ทั้งนี้เมื่ออยู่ตามลำพังเขาจะแสดงสีหน้าเศร้า-หดหู่ และพูดระพึงรำพัน อย่างไรก็ตามเขาจะไม่แสดงพฤติกรรมการพูดตีโพยตีพาย และร้องไห้ในทุกสถานการณ์