วิทยานิพนธ์ (น.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2521

บุคคลเมื่อกระทำความผิดต่อกฎหมายบ้านเมืองต้องถูกจับกุม และถูกนำตัวไปดำเนินคดีในศาลยุติธรรม แต่ถ้าบุคคลนั้นเป็นทหารเมื่อกระทำความผิดอาญาจะต้องถูกดำเนินคดีในศาลทหาร ความจริงทหารก็คือประชาชนธรรมดานั่นเอง เมื่อกระทำความผิดน่าจะถูกดำเนินคดีในศาลยุติธรรม แต่ในทางปฏิบัติเป็นไปไม่ได้ ทั้งนี้เพราะทหารเป็นผู้ได้รับสิทธิพิเศษมากกว่าประชาชนทั่วไปในการ เป็นผู้ถืออาวุธได้โดยชอบด้วยกฎหมายเพื่อใช้ป้องกันประเทศ จึงจำต้องมีมาตรการควบคุมและป้องกันอย่างรัดกุม มิฉะนั้นอาจมีการใช้อาวุธในทางไม่ชอบ อันเป็นเหตุให้ประชาชนทั่วไปไม่ได้รับความเป็นธรรม มาตรการที่จะควบคุมทหารได้แก่ “วินัยทหาร” และ“ประมวลกฎหมายอาญาทหาร” ความผิดบางอย่างหากบุคคลพลเรือนกระทำผิดเช่นการทำร้ายร่างกายผู้อื่นไม่ถึงบาดเจ็บ มีผิดเพียงลหุโทษ แต่หากเป็นทหารกระทำร้ายต่อผู้บังคับบัญชาแม้ไม่ถึงบาดเจ็บ ต้องได้รับโทษหนักกว่า มิฉะนั้นจะเกิดผลเสียต่อการบังคับบัญชาทหาร ทั้งนี้เพราะทหารจักต้องมีระเบียบวินัยและปฏิบัติตามคำสั่งผู้บังคับบัญชาโดยเคร่งครัด จึงต้องถูกนำตัวมาดำเนินคดีในศาลทหาร ปัญหาต่อมาคือเมื่อทหารกระทำความผิดร่วมกับพลเรือน จะถูกดำเนินคดีในศาลใด หรือในเวลาบ้านเมืองอยู่ในภาวะไม่ปกติ มีการประกาศใช้กฎอัยการศึกมีการประกาศระบุความผิดบางประการไว้ว่า หากได้กระทำลงไปถึงแม้ว่าผู้กระทำจะเป็นประชาชนธรรมดา ก็จะถูกดำเนินคดีในศาลทหาร ทำให้เกิดข้อข้องใจแก่ประชาชนโดยทั่วไปว่า อำนาจของศาลทหารมีอยู่อย่างไร มีขอบเขตการใช้อย่างไร และมีบุคคลใดบ้างที่จะตกอยู่ในอำนาจของศาลทหาร ดังนั้น อำนาจของศาลทหารจึงเป็นมูลเหตุจูงใจให้ศึกษาค้นคว้า นอกจากนี้ยังได้ศึกษาค้นคว้าศาลทหารของต่างประเทศ เพื่อนำมาเปรียบเทียบกับศาลทหารของไทยด้วยความสำคัญและประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากการศึกษาค้นคว้าคือ 1. เพื่อได้เข้าใจศาลทหารและอำนาจของศาลทหารดีขึ้น นอกไปจากศาลยุติธรรม ซึ่งคนส่วนมากได้ทราบอยู่แล้ว 2. เพื่อได้ทราบถึงอำนาจของศาลทหารว่ามีอำนาจเหนือบุคคลพลเรือนอย่างไร และเป็นหลักการที่ถือกันอยู่ในนานาอารยะประเทศหรือไม่ 3. เพื่อได้ทราบผลดีผลเสียอันควรแก่การแก้ไขปรับปรุงอันจะเป็นประโยชน์ในด้านการศึกษาวิชานิติศาสตร์ และผู้สนใจโดยทั่วไปอีกด้วย