จากการสำรวจข้อมูลเบื้องต้น พบว่าในจังหวัดสมุทรสงครามมีการพัฒนาครูด้านวิทยาศาสตร์ ค่อนข้างน้อยและไม่ต่อเนื่อง ผู้บริหารสถานศึกษาต้องการให้มีการพัฒนาศักยภาพของครูให้มีความสามารถ ทำให้ผู้เรียนคิดวิเคราะห์ได้ นำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาบูรณาการกับสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ และนำ ICT มาช่วยในการเรียนการสอน การอบรมที่ครูเคยได้รับมักเป็นการแยกส่วนเนื้อหาวิชาการกับกระบวนการ เรียนการสอน ฉะนั้นโครงการวิจัยนี้จึงเน้นที่การพัฒนาครูวิทยาศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โดยเฉพาะ จากโรงเรียนขยายโอกาสโดยการจัดกิจกรรมแลกเปล่ยี นเรียนรู้/ปฏิบัติการ อย่างต่อเนื่อง (เฉลี่ยเดือนละครั้ง) ในสิ่งที่ครูต้องการ เพื่อให้ครูสามารถสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ โดยบูรณาการเนื้อหาสาระทางวิทยาศาสตร์ กับภูมิปัญญาท้องถิ่น และกับกระบวนการเรียนการสอนในรูปแบบต่างๆ โดยเน้นการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ใน ระบบการศึกษา และสังคมของจังหวัดสมุทรสงคราม และการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายต่างๆ รวมทั้ง ผู้บริหารสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา (สพท.) ผู้ว่าราชการจังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัด ปราชญ์ ชาวบ้าน ผู้บริหารจากหน่วยราชการและเอกชน ในการดำเนินงาน นอกจากจัดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ให้ในสิ่งที่ต้องการ ไม่ว่าจะรูปแบบใหม่ๆของ กระบวนการเรียนรู้ แผนจัดการเรียนรู้ เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ นวัตกรรมสื่อ ฯลฯ ทางโครงการยัง ประสานงานกับเครือข่ายของผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียทางการศึกษาโดยตรงและทางอ้อม เพื่อให้แผน ดำเนินงานสอดคล้องกับนโยบายของสพท. และของจังหวัด สิ่งเหล่านี้เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้โครงการ ประสบความสำเร็จ ดังตัวชี้วัดต่างๆที่เห็นได้จากทั้งของครูและนักเรียน ทั้งนี้ ถึงแม้ว่าครูที่เข้าร่วมใน ระยะแรกทั้งหมดจะไม่ได้อยู่ในโครงการตลอด แต่ครูส่วนหนึ่งมีความมุ่งมั่นสูงก็ได้มีการพัฒนาศักยภาพได้ ตามวิชาชีพ สามารถปรับเปลี่ยนแนวการสอนเป็นเชิงรุกที่ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม ครูสามารถสร้างนวัตกรรม ทางการเรียนการสอนได้จำนวนมากที่นำไปใช้กับนักเรียนอย่างได้ผล รวมทั้งทำวิจัยในชั้นเรียนจนประสบ ความสำเร็จ ได้ผลงานวิชาการที่มีคุณภาพสูง ดังวัดจากการที่ได้ทั้งการนำเสนอผลงานในที่ประชุมวิชาการ ระดับชาติและนานาชาติ และมีสิ่งตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ ครูที่มีศักยภาพสูงเหล่านี้ยัง ได้รับการเลื่อนวิทยฐานะ และได้รับรางวัลทั้งในระดับจังหวัดและระดับประเทศ นักเรียนที่ได้เรียนกับครูที่ได้รับการพัฒนาศักยภาพเหล่านี้ มีพัฒนาการทางผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา ขึ้นอย่างชัดเจน ทั้งจากการสังเกตการณ์ในชั้นเรียน และจากการใช้ตัวชี้วัดจากแบบทดสอบต่างๆ ทั้งก่อน เรียนและหลังเรียน ที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติหลังใช้แผนการสอนใหม่ ได้แก่ ความรู้ในเนื้อหาที่ครู นำมาสอน ระดับความสามารถในด้านทักษะต่างๆ ทางวิทยาศาสตร์ ทักษะการคิดวิเคราะห์ เจตคติต่อการ เรียนรู้ในชั้นเรียนวิทยาศาสตร์ และยังมีรูปแบบการเรียนรู้ที่เปลี่ยนไป นักเรียนส่วนใหญ่คิดด้วยตนเองได้ แลกเปลี่ยนความคิดกับผู้อื่น มุ่งร่วมมือทำงานกับผู้อื่นโดยไม่เน้นการแข่งขัน ซึ่งกิจกรรมตามแผนจัดการ เรียนรู้ของครูที่ไม่ได้มุ่งเน้นเฉพาะความเป็นเลิศทางวิชาการแต่อย่างเดียวนั้น มีส่วนทำให้นักเรียนมีการ พัฒนาการทางคุณลักษณะที่พึงประสงค์เพิ่มจากระดับดีเป็นดีเยี่ยม นอกเหนือไปจากนี้ นักเรียนยังได้รับ รางวัลที่ครูศักยภาพสูงเหล่านี้ส่งไปแข่งขันถึง 10 รางวัล จาก 4 โรงเรียน ทั้งนี้สิ่งที่ได้จากโครงการได้นำมา ถอดบทเรียน วิเคราะห์และสังเคราะห์ เป็นรูปแบบของการพัฒนาศักยภาพครูเพื่อมุ่งผลสัมฤทธิ์ที่นักเรียน โดยอาศัยความมีส่วนร่วมของเครือข่าย ท่ามกลางความสำเร็จ ก็ยังมีปัญหาและอุปสรรคอีกหลายประการซึ่งยังจะต้องหาทางแก้ไขเพื่อให้ โครงการยั่งยืนอย่างแท้จริง อย่างไรก็ตาม ขณะนี้คณะผู้วิจัยมองเห็นความยั่งยืนในตัวครูศักยภาพสูงเหล่านี้ ซึ่งจะดำเนินกิจกรรมพัฒนานักเรียนอย่างต่อเนื่องและได้ผล นอกเหนือจากการเป็นครูต้นแบบเพื่อถ่ายทอด และขยายผลต่อให้เพื่อนครู ครูเหล่านี้ยังคงติดต่อประสานงานกับเครือข่ายปราชญ์ชาวบ้าน รวมทั้งผู้นำ ท้องถิ่น เพื่อช่วยพัฒนาการเรียนการสอน ทั้งนี้เป็นหน้าที่โดยตรงของทางสำนักงานเขตพื้นที่ประถมศึกษา สมุทรสงคราม ซึ่งจะต้องสืบสานโครงการนี้ต่อ ซึ่งก็มีแนวโน้มจะเป็นไปได้สูง